Działalność nierejestrowana - limity i zasady

Działalność nierejestrowana pozwala sprawdzić pomysł na biznes albo dorabiać bez zakładania firmy: bez wpisu do CEIDG, bez składek ZUS i bez zaliczek na podatek w trakcie roku. Warunek jest jeden, ale pilnowany co kwartał - przychód nie może przekroczyć 225% płacy minimalnej. W 2026 r. to 10 813,50 zł na kwartał, a od 1 stycznia 2027 r. - 11 137,50 zł.

Brak rejestracji nie oznacza jednak braku obowiązków. Przychód trzeba wykazać w zeznaniu rocznym, sprzedaż - zapisywać w ewidencji, a przy części transakcji pamiętać o fakturach, KSeF i kasie fiskalnej. Poniżej omawiamy wszystkie te zasady, w tym zmiany, które przyniesie 2027 r.

Limity działalności nierejestrowanej

Okres	Sposób liczenia	Limit
do 31 grudnia 2025 r.	75% płacy minimalnej w każdym miesiącu	3499,50 zł miesięcznie
2026 r.	225% płacy minimalnej w każdym kwartale	10 813,50 zł na kwartał
2027 r.	225% płacy minimalnej w każdym kwartale	11 137,50 zł na kwartał

Od 1 stycznia 2026 r. limit jest kwartalny, a nie miesięczny. To realne ułatwienie: jeden lepszy miesiąc nie przekreśla już działalności nierejestrowanej, o ile cały kwartał zmieści się w limicie. Rocznie daje to do 43 254 zł przychodu w 2026 r. i do 44 550 zł w 2027 r.

Ten sam rok sprzedaży, dwa sposoby liczenia limitu

Sposób liczenia limitu

Limit miesięczny (do 2025 r.)Limit kwartalny (od 2026 r.)

75% płacy minimalnej: 3712,50 zł na miesiąc

1. styczeń: 1800 zł1800I
2. luty: 1600 zł1600II
3. marzec: 2200 zł2200III
4. kwiecień: 2500 zł2500IV
5. maj: 2800 zł2800V
6. czerwiec: 2600 zł2600VI
7. lipiec: 2000 zł2000VII
8. sierpień: 1900 zł1900VIII
9. wrzesień: 2700 zł2700IX
10. październik: 3200 zł3200X
11. listopad: 4300 zł4300XI
12. grudzień: 3500 zł3500XII

Listopad przekracza limit - przy limicie miesięcznym trzeba by założyć firmę.

225% płacy minimalnej: 11 137,50 zł na kwartał

1. 1 kwartał: 5600 zł56001 kw.
2. 2 kwartał: 7900 zł79002 kw.
3. 3 kwartał: 6600 zł66003 kw.
4. 4 kwartał: 11 000 zł11 0004 kw.

Każdy kwartał mieści się w limicie - najwyższy, czwarty, wynosi 11 000 zł.

Jak zmieniał się limit?

Działalność nierejestrowana istnieje od 30 kwietnia 2018 r., kiedy weszło w życie Prawo przedsiębiorców. Przez pierwsze pięć lat limit wynosił 50% płacy minimalnej miesięcznie. Od 1 lipca 2023 r. podniesiono go do 75%, a od 2026 r. zamieniono na limit kwartalny. W połączeniu ze wzrostem płacy minimalnej maksymalny roczny przychód bez rejestracji firmy wzrósł od 2019 r. ponad trzykrotnie.

Ile można zarobić bez firmy? 2019-2027

2019 r.

13 500 zł

2027 r.

44 550 zł

Wzrost

3,3 raza

1. 201913 500 zł50% / miesiąc
2. 202015 600 zł50% / miesiąc
3. 202116 800 zł50% / miesiąc
4. 202218 060 zł50% / miesiąc
5. 202326 670 zł50% → 75% / mies.
6. 202438 439 zł75% / miesiąc
7. 202541 994 zł75% / miesiąc
8. 202643 254 zł225% / kwartał
9. 202744 550 zł225% / kwartał

Limit rośnie automatycznie razem z płacą minimalną - od 2027 r. wynosi ona 4950 zł. Więcej o jej wysokości piszemy w artykule Najniższa krajowa netto i stawka godzinowa 2027.

Kto może prowadzić działalność nierejestrowaną?

Działalność nierejestrowana (w przepisach: nieewidencjonowana) to zarobkowa działalność osoby fizycznej, która formalnie nie jest działalnością gospodarczą. Można ją prowadzić, jeżeli:

• przychód należny w żadnym kwartale nie przekracza 225% płacy minimalnej,
• w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziło się działalności gospodarczej,
• działalność nie wymaga koncesji, zezwolenia ani wpisu do rejestru działalności regulowanej,
• nie jest prowadzona w ramach spółki cywilnej.

Status ucznia, studenta, pracownika na etacie czy emeryta nie ma znaczenia. Przy osobach niepełnoletnich portal biznes.gov.pl przyjmuje, że mogą prowadzić działalność nierejestrowaną, chyba że ustawa dotycząca danej działalności wymaga pełnoletności (w części komentarzy do Prawa przedsiębiorców wyrażono pogląd, że potrzebna jest pełna zdolność do czynności prawnych). Z działalności nierejestrowanej nie mogą natomiast korzystać cudzoziemcy spoza grupy, której ustawa pozwala prowadzić działalność gospodarczą na tych samych zasadach co Polakom.

Warunek 60 miesięcy często zaskakuje byłych przedsiębiorców - po zamknięciu firmy trzeba odczekać pięć lat, zanim można wrócić do działalności nierejestrowanej. Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na interpelację z kwietnia 2026 r. uzasadniło ten warunek stabilnością obrotu i poinformowało, że nie prowadzi prac nad jego złagodzeniem dla emerytów ani nad podniesieniem limitu przychodów.

Jakie działalności nie mogą być nierejestrowane?

Prawo przedsiębiorców nie zawiera listy branż wyłączonych z działalności nierejestrowanej. Wyłączenie wynika z art. 44 ust. 3: jeżeli z innej ustawy wynika, że działalność wymaga koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej, nie można jej prowadzić bez rejestracji firmy - nawet przy bardzo małych przychodach. Nie decyduje o tym urzędnik ani nie jest to kwestia uznania. Przesądza ustawa, która reguluje daną branżę, i to w niej trzeba szukać odpowiedzi.

W praktyce działalność jest wyłączona w dwóch sytuacjach:

Wyłączenie	Przykłady
Ustawa wymaga koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej	ochrona osób i mienia, sprzedaż alkoholu, przewóz osób taksówką, apteka, praktyka lekarska, pielęgniarska czy fizjoterapeutyczna, zakład leczniczy dla zwierząt, żłobek i klub dziecięcy, organizowanie imprez turystycznych, agencja zatrudnienia, usługi detektywistyczne, ośrodek szkolenia kierowców, zbieranie odpadów
Ustawa przesądza, że dana działalność zawsze jest działalnością gospodarczą	usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych (art. 76a ust. 1 ustawy o rachunkowości), pośrednictwo ubezpieczeniowe, w tym działalność agencyjna (art. 13 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń)

Działalności wymagające koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru zebrano w liście uprawnień dostępnej na stronie Koncesja, zezwolenie lub wpis do rejestru działalności regulowanej w serwisie biznes.gov.pl (aktualizacja z 5 lipca 2026 r.). Lista ma charakter informacyjny: nie obejmuje działalności z drugiego wiersza tabeli, a Punkt Informacji dla Przedsiębiorcy, który ją publikuje, nie rozstrzyga indywidualnych spraw. Jeżeli działalności nie ma na liście, warto przejrzeć ustawę, która ją reguluje, i poszukać sformułowań „wymaga uzyskania zezwolenia”, „jest działalnością regulowaną” albo „jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców”.

Uprawnienia zawodowe to nie zezwolenie

Zezwolenie, o którym mówi art. 44 ust. 3, to zgoda na wykonywanie określonej działalności gospodarczej (art. 41 Prawa przedsiębiorców), a nie każde uprawnienie. Prawo wykonywania zawodu, certyfikat czy dyplom potwierdzają kwalifikacje osoby i same nie wykluczają działalności nierejestrowanej. Wyłączenie pojawia się dopiero wtedy, gdy ustawa wymaga wpisu do rejestru samej działalności - tak jak przy zawodach medycznych.

• Lekarz, pielęgniarka, położna, fizjoterapeuta. Prywatna praktyka to działalność lecznicza, a ta jest działalnością regulowaną i wymaga wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Nie da się jej prowadzić bez rejestracji firmy, nawet przy kilku wizytach w miesiącu.
• Psycholog. W interpretacji z 20 lipca 2026 r. Dyrektor KIS przyjął, na podstawie opisu wnioskodawczyni, że konsultacje i pomoc psychologiczna w prywatnym gabinecie są działalnością nierejestrowaną. Inaczej jest z pracownią psychologiczną badającą kierowców, która wymaga wpisu do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa. Od 19 maja 2028 r. nowa ustawa o zawodzie psychologa wprowadzi Rejestr Psychologów, ale będzie to rejestr zawodowy, a nie rejestr działalności regulowanej. Według tej ustawy psycholog z tytułem specjalisty w dziedzinie ochrony zdrowia będzie wykonywać zawód medyczny - przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych trzeba będzie wtedy sprawdzić przepisy o działalności leczniczej.
• Instruktor jogi, korepetytor, tłumacz, grafik. Kwalifikacje czy certyfikaty nie są zezwoleniem na działalność. Jeżeli ustawa nie wymaga dla danej usługi zezwolenia ani wpisu do rejestru, działalność nierejestrowana jest dostępna.

Jak liczyć limit przychodów?

Limit dotyczy przychodu należnego, a nie zysku ani wpływów na konto. Liczy się kwota, która należy się za sprzedany towar lub wykonaną usługę - nawet jeżeli klient jeszcze nie zapłacił. Pomniejsza się ją tylko o wartość zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Kosztów (materiałów, prowizji platform, wysyłki) od przychodu nie odejmuje się.

Kwartały są kalendarzowe: styczeń-marzec, kwiecień-czerwiec, lipiec-wrzesień i październik-grudzień. Każdy kwartał sprawdza się osobno - niewykorzystany limit nie przechodzi na kolejny.

Co zrobić, gdy zbliżasz się do limitu?

Decyzję najlepiej podjąć, zanim limit zostanie przekroczony, a nie w dniu przekroczenia. Wtedy można spokojnie wybrać formę opodatkowania, datę startu firmy i skorzystać z ulg w ZUS - zamiast nadrabiać formalności w 7 dni.

Zanim przekroczysz limit

1. Sprawdzaj sumę w bieżącym kwartale. Dodawaj przychód należny od początku kwartału - najwygodniej w narzędziu do kontroli limitu, które pokazuje, ile zostało.
2. Oceń, czy wzrost jest jednorazowy. Jeżeli limit przekroczyłoby jedno większe zamówienie, a klient się zgodzi, można realnie rozłożyć jego realizację na dwa kwartały. Liczy się kwota należna za wydany towar lub wykonaną usługę, więc przesunięcie samej daty rachunku niczego nie zmienia.
3. Jeżeli sprzedaż rośnie na stałe, załóż firmę sam. Działalność nierejestrowaną można w każdej chwili zamienić na firmę, składając wniosek do CEIDG z wybraną datą rozpoczęcia, np. od pierwszego dnia kolejnego kwartału. Formę opodatkowania można wskazać już we wniosku.
4. Policz, ile będzie kosztować firma. Porównanie działalności nierejestrowanej z firmą na skali, liniowym i ryczałcie - z ulgą na start albo preferencyjnym ZUS - znajdziesz w kalkulatorze Działalność nierejestrowana czy firma?

Gdy limit został przekroczony - krok po kroku

Działalność staje się działalnością gospodarczą z dniem, w którym przekroczono limit - czyli w dniu sprzedaży, po której suma w kwartale przekroczyła 225% płacy minimalnej.

1. W ciągu 7 dni złóż wniosek o wpis do CEIDG. Wniosek jest bezpłatny i można go złożyć przez internet. Od 14 października 2026 r. przepis mówi o wniosku o wpis „z informacją o podjęciu działalności gospodarczej” - zmienia się nazwa, nie termin.
2. Wybierz formę opodatkowania. Bez oświadczenia obowiązuje skala podatkowa. Podatek liniowy albo ryczałt trzeba wybrać najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pojawił się pierwszy przychód z działalności gospodarczej - najprościej od razu we wniosku do CEIDG.
3. Sprawdź, czy przysługuje ulga na start. Działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, więc osoba, która nigdy nie miała firmy (albo zamknęła ją ponad 60 miesięcy temu), przez pierwsze 6 miesięcy płaci tylko składkę zdrowotną. Potem przez 24 miesiące może opłacać preferencyjne składki ZUS. Ulgi nie ma przy pracy dla byłego pracodawcy w zakresie wcześniejszych obowiązków.
4. Załóż ewidencję właściwą dla firmy. Od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej prowadzi się podatkową księgę przychodów i rozchodów (skala, liniowy) albo ewidencję przychodów (ryczałt). Zwolnienie z VAT do 240 000 zł i limit kasowy 20 000 zł działają dalej - sprzedaży z całego roku się nie zeruje.
5. Rozlicz rok z dwóch źródeł. Przychody do dnia złożenia wniosku o wpis są nadal przychodami z działalności nierejestrowanej (inne źródła), a od dnia złożenia wniosku - przychodami z działalności gospodarczej. Jeżeli wniosek nie zostanie złożony w terminie, przychody z działalności gospodarczej zaczynają się od dnia po upływie 7 dni.

Podatek dochodowy

Przychody z działalności nierejestrowanej są w PIT przychodami z innych źródeł. Oznacza to, że:

• w trakcie roku nie płaci się zaliczek na podatek,
• dochód wykazuje się w zeznaniu PIT-36 za dany rok, do 30 kwietnia roku następnego,
• dochód to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodów - np. zakup materiałów, towarów do odsprzedaży czy opłaty za platformę sprzedażową, udokumentowane rachunkami lub fakturami,
• podatek liczy się według skali: 12% do 120 000 zł dochodu i 32% powyżej, z kwotą wolną 30 000 zł,
• nie można wybrać ryczałtu ani podatku liniowego.

Dochód z działalności nierejestrowanej sumuje się z innymi dochodami opodatkowanymi według skali, np. z pensją z etatu czy z umowy zlecenia. Dla osoby, która ma tylko ten dochód, kwota wolna często oznacza zerowy podatek.

ZUS i składka zdrowotna

Z działalności nierejestrowanej nie opłaca się składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej. To główna przewaga nad firmą, ale ma drugą stronę: sama działalność nierejestrowana nie daje ubezpieczenia zdrowotnego, prawa do zasiłku chorobowego ani nie buduje stażu emerytalnego. Osoba bez innego tytułu do ubezpieczenia (etatu, zlecenia, statusu studenta czy członka rodziny) powinna zadbać o nie osobno.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy osoba z działalnością nierejestrowaną wykonuje usługi dla firmy. ZUS uznaje wtedy, że składki za wykonawcę powinna opłacić firma - piszemy o tym w części Współpraca z firmą.

Działalność nierejestrowana a status bezrobotnego

Osoba zarejestrowana w urzędzie pracy może prowadzić działalność nierejestrowaną, ale limit, który ją dotyczy, jest niższy niż limit samej działalności. Bezrobotnym nie jest osoba, która ma stałe źródło dochodu - a jest nim m.in. przychód przekraczający w miesiącu połowę płacy minimalnej: 2403 zł w 2026 r. i 2475 zł w 2027 r. Średnio to mniej niż miesięczna część kwartalnego limitu działalności nierejestrowanej (ok. 3605 zł w 2026 r.).

Liczy się przychód, nie dochód, i to w każdym miesiącu osobno. Usługi wykonywane dla firm na podstawie umowy o świadczenie usług mogą być ponadto uznane za „inną pracę zarobkową”, która także wyklucza status bezrobotnego. O okolicznościach, które powodują utratę statusu, trzeba zawiadomić urząd pracy w ciągu 7 dni.

VAT, faktury i KSeF

Na gruncie VAT osoba prowadząca działalność nierejestrowaną jest podatnikiem, ale zwykle korzysta ze zwolnienia podmiotowego - limit sprzedaży wynosi 240 000 zł rocznie, czyli znacznie więcej niż limit działalności nierejestrowanej. Zwolnienia nie można jednak stosować m.in. przy:

• usługach prawniczych, doradczych, jubilerskich i windykacyjnych,
• dostawie wyrobów z metali szlachetnych, większości towarów akcyzowych czy nowych środków transportu,
• sprzedaży przez internet kosmetyków, elektroniki, urządzeń elektrycznych oraz maszyn.

W takich przypadkach trzeba zarejestrować się jako czynny podatnik VAT przed pierwszą sprzedażą i rozliczać VAT jak firma, co w dużej mierze odbiera działalności nierejestrowanej jej prostotę.

Ewidencja sprzedaży

Podatnik zwolniony z VAT prowadzi ewidencję sprzedaży za każdy dzień - najpóźniej przed pierwszą sprzedażą w dniu następnym. Wystarczy prosta tabela: data, kwota sprzedaży i suma narastająco. Taka ewidencja pozwala też pilnować kwartalnego limitu.

Ewidencja to nie formalność. Jej brak jest wykroczeniem skarbowym - Sąd Rejonowy w Żorach ukarał grzywną 2500 zł osobę sprzedającą towary ze swojej posesji bez ewidencji, choć na jej korzyść przyjął, że prowadziła działalność nierejestrowaną (wyrok z 16 października 2023 r., II W 317/23). Ewidencja razem z zeznaniem PIT-36 jest też podstawowym dowodem, że działalność w ogóle była nierejestrowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu utrzymał decyzje, w których wynajem pokoi turystom przez portale uznano za niezgłoszoną działalność gospodarczą i naliczono podatek od nieruchomości według stawek dla firm - właścicielka, wezwana do przedstawienia ewidencji sprzedaży, rachunków i PIT-36, nie miała żadnego z tych dokumentów (wyroki z 19 sierpnia 2025 r., I SA/Wr 198/25-200/25). Organy mogą przy tym korzystać z ofert zamieszczonych w internecie jako dowodu, od kiedy i w jakim zakresie działalność była prowadzona.

Faktury i KSeF

Podatnik zwolniony z VAT nie musi wystawiać faktur, ale ma obowiązek wystawić fakturę bez VAT, gdy nabywca o nią poprosi w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca sprzedaży. Tu pojawia się Krajowy System e-Faktur:

Nabywca	Do 31 grudnia 2026 r.	Od 1 stycznia 2027 r.
Firma lub inny podatnik	faktura papierowa lub PDF, jeżeli faktury w danym miesiącu nie przekraczają łącznie 10 000 zł; powyżej - w KSeF	tylko w KSeF
Osoba prywatna (konsument)	faktura poza KSeF	faktura poza KSeF (KSeF dobrowolnie)

Przy kwartalnym limicie działalności nierejestrowanej faktury rzadko przekraczają 10 000 zł w miesiącu, więc w 2026 r. większość osób może jeszcze wystawiać faktury poza KSeF. Od 2027 r. ten wyjątek wygasa i każdą fakturę dla firmy trzeba wystawić w KSeF. Do korzystania z KSeF potrzebny jest numer NIP - osoba, która posługuje się tylko numerem PESEL, powinna go uzyskać przed pierwszą taką fakturą.

Faktura od osoby zwolnionej z VAT nie wystarczy jednak każdemu klientowi. Ulga termomodernizacyjna w PIT wymaga faktur wystawionych przez podatnika VAT, który nie korzysta ze zwolnienia - klient prywatny nie odliczy więc materiałów ani usług kupionych od osoby z działalnością nierejestrowaną. Podobnie bywa z dotacjami: jeżeli program wymaga faktur, umowa kupna nie zastąpi faktury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał odmowę gminnej dotacji do przydomowej oczyszczalni ścieków, gdy wnioskodawca przedstawił umowę zakupu od sprzedawcy prowadzącego drobną działalność nierejestrowaną zamiast faktury, której wymagał program gminy (wyrok z 26 marca 2024 r., I SA/Gd 1059/23). Przy zleceniach, z którymi klient chce iść po ulgę lub dotację, warto to ustalić przed zawarciem umowy.

Kasa fiskalna

Sprzedaż na rzecz osób prywatnych co do zasady ewidencjonuje się na kasie fiskalnej. Działalność nierejestrowana zwykle korzysta ze zwolnienia, jeżeli taka sprzedaż nie przekracza 20 000 zł w roku. Przy nowej działalności limit liczy się proporcjonalnie do okresu sprzedaży w danym roku. Po przekroczeniu 20 000 zł zwolnienie wygasa po upływie dwóch miesięcy od miesiąca, w którym przekroczono limit.

Limit kasowy (20 000 zł rocznie) jest niższy niż roczny limit działalności nierejestrowanej, więc przy sprzedaży dla klientów indywidualnych kasa może być potrzebna wcześniej, niż wymaga rejestracji sama działalność. Są dwa ważne wyjątki:

• bez limitu 20 000 zł zwolniona jest sprzedaż wysyłkowa towarów i usługi dla osób prywatnych, jeżeli całą zapłatę otrzymuje się na rachunek bankowy (lub przez pocztę), a z ewidencji i potwierdzeń zapłaty wynika, czego dotyczyła i kto kupił,
• kasa jest zawsze wymagana m.in. przy usługach fryzjerskich, kosmetycznych i kosmetologicznych, gastronomii stacjonarnej, naprawie samochodów, a także przy sprzedaży elektroniki, sprzętu fotograficznego, perfum, alkoholu czy wyrobów tytoniowych - niezależnie od obrotów.

Obecne zwolnienia z kasy obowiązują do 31 grudnia 2027 r.

Współpraca z firmą - zakupy, usługi i koszty

Z działalności nierejestrowanej można sprzedawać także firmom. Przedsiębiorca, który kupuje od takiej osoby towar albo zleca jej usługę, pyta zwykle o trzy rzeczy: czy wydatek będzie kosztem, jak go udokumentować i czy nie staje się płatnikiem podatku lub składek. Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, czy kupuje towar, czy usługę, oraz od tego, jaką umowę podpisuje.

	Zakup towaru	Zakup usługi	Umowa zlecenia
Przychód wykonawcy w PIT	działalność nierejestrowana (inne źródła)	działalność nierejestrowana (inne źródła)	działalność wykonywana osobiście
Koszt w firmie	tak	tak	tak
Dokument dla firmy	faktura bez VAT albo rachunek	faktura bez VAT albo rachunek	umowa i rachunek
Zaliczka na PIT	nie	nie	tak, firma jest płatnikiem
Składki ZUS po stronie firmy	nie	tak, według ZUS - jak od umowy o świadczenie usług	tak, jak od zlecenia

Czy zakup można zaliczyć do kosztów?

Tak. Przepisy o podatku dochodowym nie uzależniają kosztu od tego, czy sprzedawca jest przedsiębiorcą. Wydatek musi być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia jego źródła i musi być właściwie udokumentowany. Przy podatkowej księdze przychodów i rozchodów podstawą zapisu jest faktura albo rachunek. Dowód wewnętrzny nie wystarczy - rozporządzenie dopuszcza go tylko w zamkniętym katalogu sytuacji (np. skup płodów rolnych, runa leśnego czy surowców wtórnych od ludności), a nie przy zwykłym zakupie towaru czy usługi.

Dokument trzeba uzyskać od sprzedawcy:

• faktura - osoba zwolniona z VAT musi ją wystawić na żądanie nabywcy zgłoszone w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca sprzedaży. Od 2027 r. faktura dla firmy musi trafić do KSeF, więc sprzedawca potrzebuje numeru NIP i dostępu do systemu,
• rachunek - Ordynacja podatkowa obejmuje pojęciem działalności gospodarczej także działalność zarobkową, której inne ustawy za taką nie uznają. Osoba z działalnością nierejestrowaną wystawia więc rachunek na żądanie kupującego, w ciągu 7 dni od wykonania usługi lub wydania towaru albo od zgłoszenia żądania. Żądanie zgłoszone po 3 miesiącach nie rodzi już tego obowiązku.

Faktura od osoby zwolnionej z VAT nie zawiera podatku, więc nabywca nie ma czego odliczyć - kosztem jest cała zapłacona kwota. Przedsiębiorca na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych w ogóle nie rozlicza kosztów, więc dokument jest mu potrzebny tylko jako dowód transakcji.

Firma nie pobiera zaliczki na podatek

Przychody z działalności nierejestrowanej są w PIT przychodami z innych źródeł. Przepisy o płatnikach ich nie obejmują, więc firma, która płaci za towar lub usługę, nie pobiera zaliczki na podatek - i nie może jej pobrać nawet na prośbę wykonawcy. Potwierdza to Dyrektor KIS w interpretacji dla spółki współpracującej z osobami prowadzącymi działalność nierejestrowaną. Wykonawca sam wykazuje przychód w zeznaniu PIT-36.

Usługi dla firmy a ZUS - tu jest największe ryzyko

W sprawie składek ZUS zajmuje stanowisko, które dla wielu firm jest zaskoczeniem. W interpretacjach wydawanych przedsiębiorcom Zakład konsekwentnie przyjmuje, że skoro działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, to nie daje wykonawcy tytułu do ubezpieczeń jako przedsiębiorcy. Tytułem staje się sama umowa: usługa wykonana dla firmy to według ZUS umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Firma powinna wtedy zgłosić wykonawcę do ubezpieczeń i opłacić składki jak za zleceniobiorcę, a przy takim ujęciu także składkę zdrowotną.

Nie zmienia tego nazwa umowy („porozumienie o współpracy”), brak pisemnej umowy ani rozliczenie rachunkiem. ZUS przyjął takie stanowisko m.in. przy:

• jednorazowym praniu wykładziny rozliczonym rachunkiem,
• koszeniu trawników,
• publikowaniu relacji reklamowych na Instagramie za 5-10 zł,
• prowadzeniu zajęć i warsztatów jogi.

Składki nie powstaną tam, gdzie nie powstałyby przy zwykłym zleceniu. ZUS wskazał wprost dwie takie sytuacje: wykonawca jest uczniem lub studentem przed ukończeniem 26 lat albo ma umowę o pracę z innym pracodawcą i zarabia na niej co najmniej płacę minimalną. Emeryt bez innego tytułu do ubezpieczeń nie jest z nich zwolniony.

Szczególnie ostrożnie trzeba podejść do usług wykonywanych przez własnego pracownika. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych traktuje jak pracownika osobę, która na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług pracuje dla swojego pracodawcy. Jeżeli ZUS uzna usługę za taką umowę, składki trzeba będzie policzyć od jej wartości razem z pensją.

Problem dotyczy usług. Przy zakupie towaru - np. rękodzieła, materiałów czy używanego sprzętu - firma zawiera umowę sprzedaży, a ta nie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych.

Praca dla firmy członka rodziny

Osobnym ryzykiem jest działalność nierejestrowana wykonywana dla firmy małżonka, rodzica czy dziecka, z którymi prowadzi się wspólne gospodarstwo domowe. Taka osoba może zostać uznana za osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności - a wtedy przedsiębiorca opłaca za nią składki ZUS jak za siebie, od podstawy dla firmy. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił odwołanie przedsiębiorcy, którego żona przez ponad trzy lata wystawiała mu faktury za usługi fryzjerskie w jego zakładzie, deklarując działalność nierejestrowaną. Sąd uznał, że stale współpracowała przy prowadzeniu firmy męża, a działalności nierejestrowanej nie wykazała (wyrok z 4 stycznia 2023 r., V U 264/22).

Umowa zlecenia to nie działalność nierejestrowana

Jeżeli firma podpisuje z wykonawcą umowę zlecenia albo umowę o dzieło, przychód z tej umowy nie jest przychodem z działalności nierejestrowanej, tylko przychodem z działalności wykonywanej osobiście (albo z praw majątkowych przy przeniesieniu praw autorskich). Firma jest wtedy płatnikiem: pobiera zaliczkę na podatek, wystawia PIT-11, a przy zleceniu - rozlicza też składki na zwykłych zasadach. Przychodu z takiej umowy nie wlicza się do limitu działalności nierejestrowanej, a ta sama osoba może równolegle pracować na zleceniu dla jednej firmy i prowadzić działalność nierejestrowaną dla innych klientów.

Działalność nierejestrowana nie chroni też przed zarzutem ukrytego etatu. Jeżeli wykonawca pracuje pod kierownictwem firmy, w wyznaczonym miejscu i czasie, jest to zatrudnienie na podstawie stosunku pracy - bez względu na nazwę umowy i sposób rozliczenia.

Który próg zadziała pierwszy?

Przy działalności nierejestrowanej działa kilka progów jednocześnie i nie wszystkie dotyczą tej samej kwoty. Limit kasowy liczy się od sprzedaży dla osób prywatnych, limit działalności - od całego przychodu, a próg podatkowy - od dochodu łącznie z innymi źródłami. Poniżej zestawiamy je na jednej skali rocznej.

Który próg zadziała pierwszy? Roczny przychód w 2027 r.

1. Kasa fiskalna20 000 złSprzedaż dla osób prywatnych w roku. Powyżej potrzebna kasa - chyba że zapłata w całości wpływa na konto, a niektóre usługi i towary wymagają kasy od pierwszej sprzedaży.
2. Działalność nierejestrowana44 550 złCztery kwartały po 11 137,50 zł. Limit sprawdza się w każdym kwartale osobno - po przekroczeniu 7 dni na wpis do CEIDG.
3. Drugi próg skali PIT120 000 złDochód roczny łącznie z innymi dochodami ze skali, np. z etatu. Nadwyżkę opodatkowuje się stawką 32%.
4. Zwolnienie z VAT240 000 złSprzedaż w roku. Nie dotyczy m.in. usług prawniczych i doradczych oraz sprzedaży internetowej kosmetyków i elektroniki - tam VAT od pierwszej złotówki.

Co zmienia się w 2027 r.?

Obszar	2026 r.	2027 r.
Limit przychodu na kwartał	10 813,50 zł	11 137,50 zł
Faktury dla firm	poza KSeF do 10 000 zł miesięcznie	tylko w KSeF
Zwolnienie z kasy do 20 000 zł	obowiązuje	obowiązuje do 31 grudnia 2027 r.
Zasady PIT i ZUS	bez zmian	bez zmian

Stan prawny na 27 września 2026 r.