Składki ZUS w 2027 r.: ile zapłaci przedsiębiorca i co się zmienia?

Od stycznia 2027 r. przedsiębiorcy zapłacą wyższe składki ZUS. Pełny ZUS z dobrowolną składką chorobową wzrośnie do 2052,15 zł miesięcznie, a preferencyjny ZUS dla nowych firm - do 469,85 zł. Liczymy wszystkie warianty - ulgę na start, preferencyjny ZUS, mały ZUS plus i pełny ZUS - oraz składkę zdrowotną na skali podatkowej, podatku liniowym i ryczałcie. Wyjaśniamy, dlaczego nowa minimalna składka zdrowotna obowiązuje dopiero od lutego, jak skorzystać z wakacji składkowych w styczniu i co zmienia się od 2027 r. w zasiłkach. Na końcu kalendarz terminów na przełom roku, kalkulator i quiz.

Składki ZUS 2027 - ile wynosi ZUS dla przedsiębiorcy?

Każdy przedsiębiorca dostaje w styczniu tę samą niespodziankę: składki ZUS rosną, choć nikt nie przysłał w tej sprawie żadnego pisma. Wysokość składek zależy od dwóch wskaźników, które rząd ustala każdej jesieni. W 2027 r. właściciel firmy, który płaci składki w standardowej wysokości (tzw. pełny ZUS), zapłaci ok. 125 zł miesięcznie więcej niż w 2026 r., czyli ok. 1500 zł w skali roku. Osobno trzeba doliczyć składkę zdrowotną, której wysokość zmienia się w innych terminach.

ZUS poda oficjalne kwoty na 2027 r. zapewne dopiero pod koniec roku, ale da się je policzyć już teraz, bo oba wskaźniki są ogłoszone. Wyjaśniamy, ile wyniosą składki w każdym wariancie - od ulgi na start po pełny ZUS - oraz jak liczy się składkę zdrowotną na skali podatkowej, podatku liniowym i ryczałcie. Piszemy też, kiedy złożyć wniosek o wakacje składkowe, co zmienia się od stycznia w zasiłkach i jakich terminów pilnować na przełomie roku. Stan prawny: 8 listopada 2026 r.

Skąd się biorą nowe kwoty?

Przedsiębiorca zwykle nie płaci składek od tego, ile zarabia, tylko od tzw. podstawy wymiaru, czyli kwoty ustalonej w przepisach (wyjątkiem jest mały ZUS plus, opisany niżej). Od niej liczy się procentowo każdą składkę. Podstawa zależy od jednego z dwóch wskaźników.

Pierwszy to płaca minimalna. Od 1 stycznia 2027 r. wynosi 4950 zł brutto, a rozporządzenie Rady Ministrów już ogłoszono. Od płacy minimalnej zależą preferencyjne składki dla nowych firm i minimalna składka zdrowotna.

Drugi to prognozowane przeciętne wynagrodzenie, czyli średnia pensja, którą rząd zakłada w projekcie budżetu na kolejny rok. Na 2027 r. to 10 033 zł miesięcznie. Kwotę potwierdził minister rodziny, pracy i polityki społecznej w obwieszczeniu z 3 listopada 2026 r. Od tej prognozy zależy podstawa pełnego ZUS.

Co więc pozostaje niepewne? Przede wszystkim łączna stawka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, którą przedsiębiorca opłaca jednym przelewem ze składkami społecznymi. Jej wysokość Sejm określa co roku w ustawie budżetowej, a na razie znamy tylko projekt budżetu. Rząd utrzymał w nim stawkę z 2026 r., czyli łącznie 2,45%. Kwoty w tym artykule obliczyliśmy więc sami z ogłoszonych już wskaźników - ZUS jeszcze ich nie podał.

Pełny ZUS w 2027 r.

Zacznijmy od wariantu, który po wyczerpaniu ulg dotyczy większości firm. Najniższa podstawa pełnego ZUS to 60% prognozowanego wynagrodzenia, czyli 6019,80 zł. Każdą składkę liczy się od tej kwoty i zaokrągla do grosza.

Składka Stawka 2026 r. 2027 r.
emerytalna 19,52% 1103,27 zł 1175,06 zł
rentowa 8% 452,16 zł 481,58 zł
chorobowa (dobrowolna) 2,45% 138,47 zł 147,49 zł
wypadkowa 1,67% 94,39 zł 100,53 zł
Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy 2,45% 138,47 zł 147,49 zł
razem z chorobową 1926,76 zł 2052,15 zł
razem bez chorobowej 1788,29 zł 1904,66 zł

Kwoty za 2026 r. pochodzą z informacji ZUS. Tą samą metodą, którą sprawdziliśmy co do grosza na danych z 2026 r., policzyliśmy kwoty na 2027 r.

Składka chorobowa jest dla przedsiębiorcy dobrowolna. Kto z niej zrezygnuje, zapłaci mniej, ale nie dostanie zasiłku chorobowego w razie choroby. Stopa wypadkowa 1,67% dotyczy firm, które zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego najwyżej 9 osób, i obowiązuje do 31 marca 2027 r. Od kwietnia może się zmienić, bo co roku 1 kwietnia zaczyna się nowy rok składkowy w tym ubezpieczeniu.

Nowa firma: ulga na start i preferencyjny ZUS

Ponad 2000 zł miesięcznie nie dotyczy jednak osób, które dopiero otwierają firmę. Kto zakłada ją po raz pierwszy, przez pierwsze 6 miesięcy może korzystać z ulgi na start. W tym czasie nie płaci składek społecznych, czyli emerytalnej, rentowej, chorobowej i wypadkowej, a także Funduszu Pracy - płaci tylko składkę zdrowotną. Ulga przysługuje też wtedy, gdy od zamknięcia albo zawieszenia poprzedniej firmy minęło co najmniej 60 miesięcy. Nie skorzysta z niej natomiast ktoś, kto prowadzi firmę dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie, w jakim pracował u niego na etacie w tym samym albo poprzednim roku.

Po uldze na start przychodzi preferencyjny ZUS na 24 miesiące. Nie przysługuje on osobie, która w ostatnich 60 miesiącach prowadziła inną działalność, ani przy pracy dla byłego pracodawcy. Podstawa to 30% płacy minimalnej, czyli w 2027 r. 1485 zł. Składki wyniosą wtedy 469,85 zł miesięcznie ze składką chorobową (wobec 456,18 zł w 2026 r.) albo 433,47 zł bez niej (w 2026 r. 420,86 zł). Funduszu Pracy nie ma, bo opłaca się go tylko od podstawy co najmniej równej płacy minimalnej - o ile firma jest jedynym tytułem do ubezpieczeń.

Mały ZUS plus: składki zależne od dochodu

Po okresie preferencyjnym część przedsiębiorców może płacić mniej niż pełny ZUS. Taką możliwość daje mały ZUS plus, w którym podstawa składek zależy od dochodu z poprzedniego roku. Skorzysta z niego przedsiębiorca, który w 2026 r. prowadził firmę co najmniej 60 dni, a jego przychód nie przekroczył 120 000 zł. Jeżeli działalność trwała krócej niż rok, limit przychodu zmniejsza się proporcjonalnie do liczby dni.

Podstawę liczy się w trzech krokach. Najpierw dochód z 2026 r. dzieli się przez liczbę dni działalności i mnoży przez 30 - tak powstaje przeciętny miesięczny dochód. Potem tę kwotę mnoży się przez 0,5. Na koniec sprawdza się, czy wynik mieści się w widełkach. W 2027 r. podstawa nie może być niższa niż 1485 zł ani wyższa niż 6019,80 zł. Składki z chorobową wynoszą więc od 469,85 zł do 2052,15 zł miesięcznie.

Przy liczeniu dochodu łatwo przeoczyć dwie zasady. Po pierwsze, jeżeli przedsiębiorca zaliczył składki społeczne za 2026 r. do kosztów, dolicza je z powrotem do dochodu. Po drugie, ryczałtowiec nie ustala dochodu, więc za dochód przyjmuje połowę przychodu. Sama ulga też ma granice: można z niej korzystać najwyżej przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy, a nie przysługuje m.in. w okresie preferencyjnego ZUS i przy pracy dla byłego pracodawcy.

Przedsiębiorca, który chce przejść na mały ZUS plus od stycznia, musi się do niego zgłosić do końca stycznia 2027 r. Ten termin wypada w niedzielę 31 stycznia, więc bezpieczniej zrobić to wcześniej. Osoby, które już korzystają z ulgi i nadal spełniają warunki, nie zgłaszają się ponownie. Wszyscy korzystający z małego ZUS plus podają natomiast dane o przychodzie, dochodzie i nowej podstawie w dokumentach rozliczeniowych za styczeń (ZUS DRA cz. II, a pracodawca - ZUS RCA cz. II). Termin ich złożenia, 20 lutego 2027 r., wypada w sobotę, więc przechodzi na poniedziałek 22 lutego.

Składka zdrowotna: osobny kalendarz

Składki społeczne rosną od 1 stycznia, a składkę zdrowotną liczy się według odrębnych zasad. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania. Sposób liczenia tej składki w 2027 r. się nie zmienia. Szczegóły dla każdej formy opodatkowania, z rozliczeniem rocznym, opisujemy w artykule o składce zdrowotnej w 2027 r.

Na skali podatkowej przedsiębiorca płaci 9% dochodu, a na podatku liniowym 4,9%. W obu przypadkach dochód pomniejsza się o zapłacone składki społeczne. Składka nie może jednak spaść poniżej minimum, czyli 9% płacy minimalnej z pierwszego dnia roku składkowego. Ten rok nie pokrywa się z kalendarzowym, bo trwa od 1 lutego do 31 stycznia. Dlatego za styczeń 2027 r. minimum wynosi jeszcze 432,54 zł, a dopiero od składki za luty 445,50 zł.

Przedsiębiorca na liniowym może odliczyć zapłaconą składkę od dochodu albo zaliczyć ją do kosztów, łącznie do rocznego limitu. W 2026 r. limit wynosi 14 100 zł, a w 2027 r. - według naszego wyliczenia - 15 100 zł. Zgodnie z ustawą limit rośnie bowiem w tej samej proporcji co roczny limit podstawy składek emerytalnej i rentowej, który zależy od prognozowanego wynagrodzenia, i zaokrągla się go w górę do pełnych 100 zł. Oficjalną kwotę minister finansów ogłosi w obwieszczeniu do końca roku.

Na ryczałcie składka nie zależy od dochodu, tylko od rocznego przychodu. Obowiązują trzy progi: do 60 000 zł, od 60 000 zł do 300 000 zł oraz powyżej 300 000 zł. Podstawą jest odpowiednio 60%, 100% albo 180% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku. To inny wskaźnik niż rządowa prognoza z budżetu. Kwotę za IV kwartał 2026 r. Prezes GUS ogłosi zwykle w drugiej połowie stycznia, więc składki ryczałtowców na 2027 r. nie są jeszcze znane. W 2026 r. wynoszą 498,35 zł, 830,58 zł i 1495,04 zł miesięcznie. Połowę zapłaconej składki ryczałtowiec odlicza od przychodu.

Ryczałtowców może dotknąć jeszcze jedna zmiana. W ustawie z nową skalą PIT, która czeka na podpis Prezydenta, Sejm obniżył limit przychodu uprawniający do ryczałtu z 2 mln do 250 000 euro. Jeżeli ustawa wejdzie w życie w tym brzmieniu, przedsiębiorcy, którzy przekroczyli nowy limit w 2026 r., w 2027 r. przejdą na skalę albo podatek liniowy. Składkę zdrowotną zapłacą wtedy od dochodu, a nie według progów ryczałtu.

Wakacje składkowe: styczeń trzeba zaplanować w grudniu

Raz w roku przedsiębiorca może nie płacić składek przez miesiąc. Wakacje składkowe zwalniają ze składki emerytalnej, rentowej i wypadkowej oraz ze składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Obejmują też chorobową, jeżeli przedsiębiorca podlegał temu ubezpieczeniu w miesiącu złożenia wniosku i w poprzednim. Składkę zdrowotną trzeba zapłacić normalnie.

Skorzystać może przedsiębiorca, który w miesiącu przed złożeniem wniosku zgłaszał do ubezpieczeń najwyżej 10 osób, łącznie z sobą. Drugi warunek to przychód nie wyższy niż 2 mln euro w co najmniej jednym z dwóch lat poprzedzających rok złożenia wniosku. Wniosku nie złoży też przedsiębiorca, który pracuje dla byłego pracodawcy w zakresie dawnego etatu, ani ten, kto w miesiącu przed wnioskiem nie podlegał ubezpieczeniom z firmy, np. bo korzystał z ulgi na start. Zwolnienie jest tzw. pomocą de minimis, czyli drobnym wsparciem publicznym z limitem kwotowym, więc firma musi mieć jeszcze wolny limit tej pomocy.

Przy wakacjach składkowych łatwo przegapić termin. Wniosek o zwolnienie (formularz RWS) wysyła się przez konto na platformie PUE/eZUS w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Przedsiębiorca, który chce mieć wolny styczeń 2027 r., musi więc złożyć wniosek w grudniu 2026 r. Wniosek złożony w styczniu ZUS pozostawi bez rozpoznania. Przy wniosku z grudnia sprawdza się przychód z lat 2024 i 2025, czyli z dwóch lat przed rokiem złożenia wniosku. Wakacje za styczeń zalicza się jednak do limitu jednego miesiąca w 2027 r. Nie dostanie ich ktoś, kto w listopadzie 2026 r. był jeszcze na uldze na start albo założył firmę dopiero w grudniu.

Etat i firma jednocześnie

Wiele osób prowadzi firmę obok pracy na etacie. Jeżeli podstawa składek z etatu, czyli zwykle pensja brutto, w przeliczeniu na pełny miesiąc wynosi co najmniej płacę minimalną (w 2027 r. 4950 zł), składki emerytalna i rentowa z firmy są dobrowolne. Wtedy z firmy płaci się zwykle tylko składkę zdrowotną. Gdy pensja jest niższa, składki emerytalną, rentową i wypadkową trzeba płacić także z firmy, chyba że przysługuje ulga na start. Chorobowa z firmy pozostaje dobrowolna.

Jest też wyjątek dotyczący składki zdrowotnej. Pracownik, którego podstawa składek z etatu nie przekracza płacy minimalnej z 1 stycznia, nie płaci jej z firmy, jeżeli dorabia na ryczałcie, a przychody z firmy nie przekraczają połowy płacy minimalnej (w 2027 r. 2475 zł).

Co jeszcze zmienia się od 1 stycznia 2027 r.?

Składki to nie wszystko. Od stycznia wchodzą w życie przepisy, które dotyczą biur rachunkowych i kadr, a także przedsiębiorców ubezpieczonych z kilku tytułów. Pochodzą z ustawy z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która zreformowała orzecznictwo lekarskie w ZUS (ogłoszona 12 stycznia 2026 r.).

  • Jeden okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy to najdłuższy czas, przez który można dostawać zasiłek chorobowy. Osoba ubezpieczona z kilku tytułów, np. z etatu i z firmy, będzie miała jeden wspólny okres zasiłkowy, a nie osobny dla każdego tytułu.
  • Zwolnienie lekarskie z jednego tytułu. Jeżeli choroba nie przeszkadza w wykonywaniu jednej z prac, bo pozwala na to jej rodzaj, ubezpieczony może poprosić lekarza, żeby nie wystawiał zwolnienia z tego tytułu. Musi wtedy poinformować płatnika składek, np. pracodawcę, o zwolnieniu z innego tytułu.
  • Sprzeciw do ZUS. Od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS będzie przysługiwał sprzeciw w terminie 14 dni od doręczenia - poza orzeczeniami wydanymi przy kontroli zwolnień lekarskich.

Przepisy tej samej ustawy o kontroli zwolnień lekarskich przez płatników i o tym, jaka praca w czasie zwolnienia jest zakazana, obowiązują już od 13 kwietnia 2026 r. Zmiany w kontroli prowadzonej przez ZUS weszły w życie jeszcze wcześniej, 27 stycznia 2026 r.

Kilka zmian jest dopiero w drodze. Sejm uchwalił 22 października ustawę, według której ZUS ma sam zwracać nadpłatę składki zdrowotnej, bez wniosku przedsiębiorcy - jeśli przekracza ona drobną kwotę, a rozliczenie roczne złożono w terminie. Senat wprowadził do niej poprawki, a Sejm przyjął je 19 listopada - ustawa czeka teraz na podpis Prezydenta. Poprawki nie zmieniły terminu wejścia w życie: przepis o zwrocie ma obowiązywać 9 miesięcy po ogłoszeniu ustawy, więc nie obejmie rozliczenia w maju 2027 r.

Pozostałe dwie sprawy dotyczą spółek i zleceń. Rząd pracuje nad nowymi zasadami, według których członkowie zarządu odpowiadają za zaległe składki spółki. W Sejmie ani w wykazie prac rządu nie ma natomiast na razie projektu, który objąłby składkami wszystkie umowy zlecenia.

Kalendarz na przełom roku

Na koniec zebraliśmy terminy, których warto pilnować między grudniem a majem.

Termin Co zrobić
grudzień 2026 r. wniosek RWS o wakacje składkowe na styczeń 2027 r.
do 31 stycznia 2027 r. (niedziela) zgłoszenie do małego ZUS plus od stycznia; informacja ZUS IWA za 2026 r., z której ZUS ustala stopę składki wypadkowej - jeśli firma zgłaszała do ubezpieczenia wypadkowego średnio co najmniej 10 osób w miesiącu (licząc właściciela) przez cały 2026 r. i jest płatnikiem także w styczniu 2027 r.
do 22 lutego 2027 r. składki i deklaracja za styczeń (20 lutego to sobota) - z danymi do małego ZUS plus; oświadczenie o wyborze liniowego albo ryczałtu przy pierwszym przychodzie w styczniu
od składki za luty 2027 r. nowa minimalna składka zdrowotna 445,50 zł na skali i liniowym
1 kwietnia 2027 r. nowy rok składkowy w ubezpieczeniu wypadkowym - stopa może się zmienić
20 maja 2027 r. roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2026 r. w deklaracji za kwiecień

Sprawdź się: ZUS w 2027 r.

Sześć pytań z poziomu Praktyk testu wiedzy. Po odpowiedzi zobaczysz wyjaśnienie z podstawą prawną. Pełny test ma trzy poziomy i odznakę do udostępnienia.

Najczęściej zadawane pytania

Ile wynosi pełny ZUS w 2027 r.?

Według naszego wyliczenia 2052,15 zł miesięcznie z dobrowolną składką chorobową i 1904,66 zł bez niej, w obu przypadkach bez składki zdrowotnej. W 2026 r. to 1926,76 zł i 1788,29 zł. Podstawa składek wynosi 6019,80 zł, czyli 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia na 2027 r. (10 033 zł). ZUS nie ogłosił jeszcze oficjalnych kwot składek - na 2027 r. podał dotąd tylko limit podstawy dobrowolnej składki chorobowej (25 082,50 zł, komunikat Prezesa ZUS z 5 listopada 2026 r.) - a stawkę Funduszu Pracy i Funduszu Solidarnościowego zawiera na razie projekt budżetu.

Ile wynosi preferencyjny ZUS w 2027 r.?

Podstawa to 30% płacy minimalnej, czyli 1485 zł. Składki wynoszą 469,85 zł miesięcznie z chorobową i 433,47 zł bez niej, do tego składka zdrowotna. Funduszu Pracy się nie płaci, bo podstawa jest niższa od płacy minimalnej.

Od kiedy obowiązuje nowa minimalna składka zdrowotna?

Na skali i podatku liniowym od składki za luty 2027 r. Wynosi wtedy 445,50 zł, czyli 9% płacy minimalnej 4950 zł. Rok składkowy dla tej składki trwa od lutego do stycznia, więc za styczeń 2027 r. obowiązuje jeszcze minimum 432,54 zł. Przy karcie podatkowej nowa kwota obowiązuje już od stycznia.

Ile wyniesie składka zdrowotna na ryczałcie w 2027 r.?

Tego jeszcze nie wiadomo. Składka zależy od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2026 r., które Prezes GUS ogłosi zwykle w drugiej połowie stycznia 2027 r. Zasady się nie zmieniają: przy przychodzie do 60 000 zł podstawą jest 60% tej kwoty, do 300 000 zł - 100%, a powyżej - 180%. W 2026 r. składki wynoszą 498,35 zł, 830,58 zł i 1495,04 zł miesięcznie.

Jak skorzystać z wakacji składkowych w styczniu 2027 r.?

Trzeba złożyć wniosek RWS przez PUE/eZUS w grudniu 2026 r., bo wniosek składa się w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Wniosek złożony w styczniu ZUS pozostawi bez rozpoznania. W listopadzie 2026 r. trzeba już podlegać ubezpieczeniom z firmy, więc nie skorzysta z tego np. osoba na uldze na start. Zwolnienie za styczeń zalicza się do limitu jednego miesiąca w 2027 r. Składkę zdrowotną płaci się normalnie.

Czy w 2027 r. zmienia się mały ZUS plus?

Zasady zostają te same: przychód z poprzedniego roku do 120 000 zł, podstawa równa połowie przeciętnego miesięcznego dochodu i limit 36 miesięcy w każdych 60 miesiącach. Zmieniają się widełki podstawy - w 2027 r. od 1485 zł do 6019,80 zł - więc składki z chorobową wynoszą od 469,85 zł do 2052,15 zł miesięcznie.

Źródła i podstawy prawne

Pokaż źródła (18)Ukryj źródła