Składki ZUS w 2027 r.: ile zapłaci przedsiębiorca i co się zmienia?
Od stycznia 2027 r. przedsiębiorcy zapłacą wyższe składki ZUS. Pełny ZUS z dobrowolną składką chorobową wzrośnie do 2052,15 zł miesięcznie, a preferencyjny ZUS dla nowych firm - do 469,85 zł. Liczymy wszystkie warianty - ulgę na start, preferencyjny ZUS, mały ZUS plus i pełny ZUS - oraz składkę zdrowotną na skali podatkowej, podatku liniowym i ryczałcie. Wyjaśniamy, dlaczego nowa minimalna składka zdrowotna obowiązuje dopiero od lutego, jak skorzystać z wakacji składkowych w styczniu i co zmienia się od 2027 r. w zasiłkach. Na końcu kalendarz terminów na przełom roku, kalkulator i quiz.

Każdy przedsiębiorca dostaje w styczniu tę samą niespodziankę: składki ZUS rosną, choć nikt nie przysłał w tej sprawie żadnego pisma. Wysokość składek zależy od dwóch wskaźników, które rząd ustala każdej jesieni. W 2027 r. właściciel firmy, który płaci składki w standardowej wysokości (tzw. pełny ZUS), zapłaci ok. 125 zł miesięcznie więcej niż w 2026 r., czyli ok. 1500 zł w skali roku. Osobno trzeba doliczyć składkę zdrowotną, której wysokość zmienia się w innych terminach.
ZUS poda oficjalne kwoty na 2027 r. zapewne dopiero pod koniec roku, ale da się je policzyć już teraz, bo oba wskaźniki są ogłoszone. Wyjaśniamy, ile wyniosą składki w każdym wariancie - od ulgi na start po pełny ZUS - oraz jak liczy się składkę zdrowotną na skali podatkowej, podatku liniowym i ryczałcie. Piszemy też, kiedy złożyć wniosek o wakacje składkowe, co zmienia się od stycznia w zasiłkach i jakich terminów pilnować na przełomie roku. Stan prawny: 8 listopada 2026 r.
Skąd się biorą nowe kwoty?
Przedsiębiorca zwykle nie płaci składek od tego, ile zarabia, tylko od tzw. podstawy wymiaru, czyli kwoty ustalonej w przepisach (wyjątkiem jest mały ZUS plus, opisany niżej). Od niej liczy się procentowo każdą składkę. Podstawa zależy od jednego z dwóch wskaźników.
Pierwszy to płaca minimalna. Od 1 stycznia 2027 r. wynosi 4950 zł brutto, a rozporządzenie Rady Ministrów już ogłoszono. Od płacy minimalnej zależą preferencyjne składki dla nowych firm i minimalna składka zdrowotna.
Drugi to prognozowane przeciętne wynagrodzenie, czyli średnia pensja, którą rząd zakłada w projekcie budżetu na kolejny rok. Na 2027 r. to 10 033 zł miesięcznie. Kwotę potwierdził minister rodziny, pracy i polityki społecznej w obwieszczeniu z 3 listopada 2026 r. Od tej prognozy zależy podstawa pełnego ZUS.
Co więc pozostaje niepewne? Przede wszystkim łączna stawka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, którą przedsiębiorca opłaca jednym przelewem ze składkami społecznymi. Jej wysokość Sejm określa co roku w ustawie budżetowej, a na razie znamy tylko projekt budżetu. Rząd utrzymał w nim stawkę z 2026 r., czyli łącznie 2,45%. Kwoty w tym artykule obliczyliśmy więc sami z ogłoszonych już wskaźników - ZUS jeszcze ich nie podał.
Pełny ZUS w 2027 r.
Zacznijmy od wariantu, który po wyczerpaniu ulg dotyczy większości firm. Najniższa podstawa pełnego ZUS to 60% prognozowanego wynagrodzenia, czyli 6019,80 zł. Każdą składkę liczy się od tej kwoty i zaokrągla do grosza.
| Składka | Stawka | 2026 r. | 2027 r. |
|---|---|---|---|
| emerytalna | 19,52% | 1103,27 zł | 1175,06 zł |
| rentowa | 8% | 452,16 zł | 481,58 zł |
| chorobowa (dobrowolna) | 2,45% | 138,47 zł | 147,49 zł |
| wypadkowa | 1,67% | 94,39 zł | 100,53 zł |
| Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy | 2,45% | 138,47 zł | 147,49 zł |
| razem z chorobową | 1926,76 zł | 2052,15 zł | |
| razem bez chorobowej | 1788,29 zł | 1904,66 zł |
Kwoty za 2026 r. pochodzą z informacji ZUS. Tą samą metodą, którą sprawdziliśmy co do grosza na danych z 2026 r., policzyliśmy kwoty na 2027 r.
Składka chorobowa jest dla przedsiębiorcy dobrowolna. Kto z niej zrezygnuje, zapłaci mniej, ale nie dostanie zasiłku chorobowego w razie choroby. Stopa wypadkowa 1,67% dotyczy firm, które zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego najwyżej 9 osób, i obowiązuje do 31 marca 2027 r. Od kwietnia może się zmienić, bo co roku 1 kwietnia zaczyna się nowy rok składkowy w tym ubezpieczeniu.
Nowa firma: ulga na start i preferencyjny ZUS
Ponad 2000 zł miesięcznie nie dotyczy jednak osób, które dopiero otwierają firmę. Kto zakłada ją po raz pierwszy, przez pierwsze 6 miesięcy może korzystać z ulgi na start. W tym czasie nie płaci składek społecznych, czyli emerytalnej, rentowej, chorobowej i wypadkowej, a także Funduszu Pracy - płaci tylko składkę zdrowotną. Ulga przysługuje też wtedy, gdy od zamknięcia albo zawieszenia poprzedniej firmy minęło co najmniej 60 miesięcy. Nie skorzysta z niej natomiast ktoś, kto prowadzi firmę dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie, w jakim pracował u niego na etacie w tym samym albo poprzednim roku.
Po uldze na start przychodzi preferencyjny ZUS na 24 miesiące. Nie przysługuje on osobie, która w ostatnich 60 miesiącach prowadziła inną działalność, ani przy pracy dla byłego pracodawcy. Podstawa to 30% płacy minimalnej, czyli w 2027 r. 1485 zł. Składki wyniosą wtedy 469,85 zł miesięcznie ze składką chorobową (wobec 456,18 zł w 2026 r.) albo 433,47 zł bez niej (w 2026 r. 420,86 zł). Funduszu Pracy nie ma, bo opłaca się go tylko od podstawy co najmniej równej płacy minimalnej - o ile firma jest jedynym tytułem do ubezpieczeń.
Mały ZUS plus: składki zależne od dochodu
Po okresie preferencyjnym część przedsiębiorców może płacić mniej niż pełny ZUS. Taką możliwość daje mały ZUS plus, w którym podstawa składek zależy od dochodu z poprzedniego roku. Skorzysta z niego przedsiębiorca, który w 2026 r. prowadził firmę co najmniej 60 dni, a jego przychód nie przekroczył 120 000 zł. Jeżeli działalność trwała krócej niż rok, limit przychodu zmniejsza się proporcjonalnie do liczby dni.
Podstawę liczy się w trzech krokach. Najpierw dochód z 2026 r. dzieli się przez liczbę dni działalności i mnoży przez 30 - tak powstaje przeciętny miesięczny dochód. Potem tę kwotę mnoży się przez 0,5. Na koniec sprawdza się, czy wynik mieści się w widełkach. W 2027 r. podstawa nie może być niższa niż 1485 zł ani wyższa niż 6019,80 zł. Składki z chorobową wynoszą więc od 469,85 zł do 2052,15 zł miesięcznie.
Przy liczeniu dochodu łatwo przeoczyć dwie zasady. Po pierwsze, jeżeli przedsiębiorca zaliczył składki społeczne za 2026 r. do kosztów, dolicza je z powrotem do dochodu. Po drugie, ryczałtowiec nie ustala dochodu, więc za dochód przyjmuje połowę przychodu. Sama ulga też ma granice: można z niej korzystać najwyżej przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy, a nie przysługuje m.in. w okresie preferencyjnego ZUS i przy pracy dla byłego pracodawcy.
Przedsiębiorca, który chce przejść na mały ZUS plus od stycznia, musi się do niego zgłosić do końca stycznia 2027 r. Ten termin wypada w niedzielę 31 stycznia, więc bezpieczniej zrobić to wcześniej. Osoby, które już korzystają z ulgi i nadal spełniają warunki, nie zgłaszają się ponownie. Wszyscy korzystający z małego ZUS plus podają natomiast dane o przychodzie, dochodzie i nowej podstawie w dokumentach rozliczeniowych za styczeń (ZUS DRA cz. II, a pracodawca - ZUS RCA cz. II). Termin ich złożenia, 20 lutego 2027 r., wypada w sobotę, więc przechodzi na poniedziałek 22 lutego.
Składka zdrowotna: osobny kalendarz
Składki społeczne rosną od 1 stycznia, a składkę zdrowotną liczy się według odrębnych zasad. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania. Sposób liczenia tej składki w 2027 r. się nie zmienia. Szczegóły dla każdej formy opodatkowania, z rozliczeniem rocznym, opisujemy w artykule o składce zdrowotnej w 2027 r.
Na skali podatkowej przedsiębiorca płaci 9% dochodu, a na podatku liniowym 4,9%. W obu przypadkach dochód pomniejsza się o zapłacone składki społeczne. Składka nie może jednak spaść poniżej minimum, czyli 9% płacy minimalnej z pierwszego dnia roku składkowego. Ten rok nie pokrywa się z kalendarzowym, bo trwa od 1 lutego do 31 stycznia. Dlatego za styczeń 2027 r. minimum wynosi jeszcze 432,54 zł, a dopiero od składki za luty 445,50 zł.
Przedsiębiorca na liniowym może odliczyć zapłaconą składkę od dochodu albo zaliczyć ją do kosztów, łącznie do rocznego limitu. W 2026 r. limit wynosi 14 100 zł, a w 2027 r. - według naszego wyliczenia - 15 100 zł. Zgodnie z ustawą limit rośnie bowiem w tej samej proporcji co roczny limit podstawy składek emerytalnej i rentowej, który zależy od prognozowanego wynagrodzenia, i zaokrągla się go w górę do pełnych 100 zł. Oficjalną kwotę minister finansów ogłosi w obwieszczeniu do końca roku.
Na ryczałcie składka nie zależy od dochodu, tylko od rocznego przychodu. Obowiązują trzy progi: do 60 000 zł, od 60 000 zł do 300 000 zł oraz powyżej 300 000 zł. Podstawą jest odpowiednio 60%, 100% albo 180% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku. To inny wskaźnik niż rządowa prognoza z budżetu. Kwotę za IV kwartał 2026 r. Prezes GUS ogłosi zwykle w drugiej połowie stycznia, więc składki ryczałtowców na 2027 r. nie są jeszcze znane. W 2026 r. wynoszą 498,35 zł, 830,58 zł i 1495,04 zł miesięcznie. Połowę zapłaconej składki ryczałtowiec odlicza od przychodu.
Ryczałtowców może dotknąć jeszcze jedna zmiana. W ustawie z nową skalą PIT, która czeka na podpis Prezydenta, Sejm obniżył limit przychodu uprawniający do ryczałtu z 2 mln do 250 000 euro. Jeżeli ustawa wejdzie w życie w tym brzmieniu, przedsiębiorcy, którzy przekroczyli nowy limit w 2026 r., w 2027 r. przejdą na skalę albo podatek liniowy. Składkę zdrowotną zapłacą wtedy od dochodu, a nie według progów ryczałtu.
Wakacje składkowe: styczeń trzeba zaplanować w grudniu
Raz w roku przedsiębiorca może nie płacić składek przez miesiąc. Wakacje składkowe zwalniają ze składki emerytalnej, rentowej i wypadkowej oraz ze składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Obejmują też chorobową, jeżeli przedsiębiorca podlegał temu ubezpieczeniu w miesiącu złożenia wniosku i w poprzednim. Składkę zdrowotną trzeba zapłacić normalnie.
Skorzystać może przedsiębiorca, który w miesiącu przed złożeniem wniosku zgłaszał do ubezpieczeń najwyżej 10 osób, łącznie z sobą. Drugi warunek to przychód nie wyższy niż 2 mln euro w co najmniej jednym z dwóch lat poprzedzających rok złożenia wniosku. Wniosku nie złoży też przedsiębiorca, który pracuje dla byłego pracodawcy w zakresie dawnego etatu, ani ten, kto w miesiącu przed wnioskiem nie podlegał ubezpieczeniom z firmy, np. bo korzystał z ulgi na start. Zwolnienie jest tzw. pomocą de minimis, czyli drobnym wsparciem publicznym z limitem kwotowym, więc firma musi mieć jeszcze wolny limit tej pomocy.
Przy wakacjach składkowych łatwo przegapić termin. Wniosek o zwolnienie (formularz RWS) wysyła się przez konto na platformie PUE/eZUS w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Przedsiębiorca, który chce mieć wolny styczeń 2027 r., musi więc złożyć wniosek w grudniu 2026 r. Wniosek złożony w styczniu ZUS pozostawi bez rozpoznania. Przy wniosku z grudnia sprawdza się przychód z lat 2024 i 2025, czyli z dwóch lat przed rokiem złożenia wniosku. Wakacje za styczeń zalicza się jednak do limitu jednego miesiąca w 2027 r. Nie dostanie ich ktoś, kto w listopadzie 2026 r. był jeszcze na uldze na start albo założył firmę dopiero w grudniu.
Etat i firma jednocześnie
Wiele osób prowadzi firmę obok pracy na etacie. Jeżeli podstawa składek z etatu, czyli zwykle pensja brutto, w przeliczeniu na pełny miesiąc wynosi co najmniej płacę minimalną (w 2027 r. 4950 zł), składki emerytalna i rentowa z firmy są dobrowolne. Wtedy z firmy płaci się zwykle tylko składkę zdrowotną. Gdy pensja jest niższa, składki emerytalną, rentową i wypadkową trzeba płacić także z firmy, chyba że przysługuje ulga na start. Chorobowa z firmy pozostaje dobrowolna.
Jest też wyjątek dotyczący składki zdrowotnej. Pracownik, którego podstawa składek z etatu nie przekracza płacy minimalnej z 1 stycznia, nie płaci jej z firmy, jeżeli dorabia na ryczałcie, a przychody z firmy nie przekraczają połowy płacy minimalnej (w 2027 r. 2475 zł).
Co jeszcze zmienia się od 1 stycznia 2027 r.?
Składki to nie wszystko. Od stycznia wchodzą w życie przepisy, które dotyczą biur rachunkowych i kadr, a także przedsiębiorców ubezpieczonych z kilku tytułów. Pochodzą z ustawy z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która zreformowała orzecznictwo lekarskie w ZUS (ogłoszona 12 stycznia 2026 r.).
- Jeden okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy to najdłuższy czas, przez który można dostawać zasiłek chorobowy. Osoba ubezpieczona z kilku tytułów, np. z etatu i z firmy, będzie miała jeden wspólny okres zasiłkowy, a nie osobny dla każdego tytułu.
- Zwolnienie lekarskie z jednego tytułu. Jeżeli choroba nie przeszkadza w wykonywaniu jednej z prac, bo pozwala na to jej rodzaj, ubezpieczony może poprosić lekarza, żeby nie wystawiał zwolnienia z tego tytułu. Musi wtedy poinformować płatnika składek, np. pracodawcę, o zwolnieniu z innego tytułu.
- Sprzeciw do ZUS. Od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS będzie przysługiwał sprzeciw w terminie 14 dni od doręczenia - poza orzeczeniami wydanymi przy kontroli zwolnień lekarskich.
Przepisy tej samej ustawy o kontroli zwolnień lekarskich przez płatników i o tym, jaka praca w czasie zwolnienia jest zakazana, obowiązują już od 13 kwietnia 2026 r. Zmiany w kontroli prowadzonej przez ZUS weszły w życie jeszcze wcześniej, 27 stycznia 2026 r.
Kilka zmian jest dopiero w drodze. Sejm uchwalił 22 października ustawę, według której ZUS ma sam zwracać nadpłatę składki zdrowotnej, bez wniosku przedsiębiorcy - jeśli przekracza ona drobną kwotę, a rozliczenie roczne złożono w terminie. Senat wprowadził do niej poprawki, a Sejm przyjął je 19 listopada - ustawa czeka teraz na podpis Prezydenta. Poprawki nie zmieniły terminu wejścia w życie: przepis o zwrocie ma obowiązywać 9 miesięcy po ogłoszeniu ustawy, więc nie obejmie rozliczenia w maju 2027 r.
Pozostałe dwie sprawy dotyczą spółek i zleceń. Rząd pracuje nad nowymi zasadami, według których członkowie zarządu odpowiadają za zaległe składki spółki. W Sejmie ani w wykazie prac rządu nie ma natomiast na razie projektu, który objąłby składkami wszystkie umowy zlecenia.
Kalendarz na przełom roku
Na koniec zebraliśmy terminy, których warto pilnować między grudniem a majem.
| Termin | Co zrobić |
|---|---|
| grudzień 2026 r. | wniosek RWS o wakacje składkowe na styczeń 2027 r. |
| do 31 stycznia 2027 r. (niedziela) | zgłoszenie do małego ZUS plus od stycznia; informacja ZUS IWA za 2026 r., z której ZUS ustala stopę składki wypadkowej - jeśli firma zgłaszała do ubezpieczenia wypadkowego średnio co najmniej 10 osób w miesiącu (licząc właściciela) przez cały 2026 r. i jest płatnikiem także w styczniu 2027 r. |
| do 22 lutego 2027 r. | składki i deklaracja za styczeń (20 lutego to sobota) - z danymi do małego ZUS plus; oświadczenie o wyborze liniowego albo ryczałtu przy pierwszym przychodzie w styczniu |
| od składki za luty 2027 r. | nowa minimalna składka zdrowotna 445,50 zł na skali i liniowym |
| 1 kwietnia 2027 r. | nowy rok składkowy w ubezpieczeniu wypadkowym - stopa może się zmienić |
| 20 maja 2027 r. | roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2026 r. w deklaracji za kwiecień |
Sprawdź się: ZUS w 2027 r.
Sześć pytań z poziomu Praktyk testu wiedzy. Po odpowiedzi zobaczysz wyjaśnienie z podstawą prawną. Pełny test ma trzy poziomy i odznakę do udostępnienia.
Ile wynosi minimalna składka zdrowotna na skali za styczeń 2027 r.?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: 432,54 zł.
Styczeń 2027 r. należy jeszcze do roku składkowego, który zaczął się 1 lutego 2026 r. Minimum liczy się więc od płacy minimalnej z tamtego dnia (4806 zł): 432,54 zł. Nowe minimum, 445,50 zł, obowiązuje od składki za luty.
art. 79 ust. 1 i art. 81 ust. 2 i 2d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej · pełny test z trzema poziomami
Kiedy poznamy kwoty składki zdrowotnej na ryczałcie na 2027 r.?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: w styczniu 2027 r., po obwieszczeniu Prezesa GUS.
Składka ryczałtowców zależy od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku, łącznie z wypłatami z zysku. Prezes GUS ogłasza je zwykle około 20 stycznia - wtedy będą znane kwoty na 2027 r.
art. 81 ust. 2e i 2f ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej · pełny test z trzema poziomami
Ryczałtowiec ma 200 000 zł przychodu w roku. Od jakiej części przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw liczy składkę zdrowotną?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: 100%.
Progi są trzy: przy przychodzie do 60 000 zł podstawa to 60% przeciętnego wynagrodzenia, powyżej 60 000 zł do 300 000 zł - 100%, a powyżej 300 000 zł - 180%. Przychód pomniejsza się o zapłacone składki społeczne.
art. 81 ust. 2e-2g ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej · pełny test z trzema poziomami
Jaka jest stawka składki zdrowotnej na podatku liniowym?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: 4,9% dochodu.
Na podatku liniowym składka wynosi 4,9% dochodu, ale nie mniej niż minimum - takie samo jak na skali (od lutego 2027 r. 445,50 zł). 9% płaci się na skali.
art. 79 i 79a ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej · pełny test z trzema poziomami
Do jakiej kwoty przedsiębiorca na liniowym odliczy (albo zaliczy do kosztów) składkę zdrowotną zapłaconą w 2027 r.?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: 15 100 zł.
Limit zmienia się co roku w takiej proporcji jak 30-krotność prognozowanego wynagrodzenia i zaokrągla się go w górę do pełnych 100 zł: 14 100 zł × 300 990 / 282 600 to po zaokrągleniu 15 100 zł. Minister finansów ogłasza go w obwieszczeniu do końca roku - kwota w tym pytaniu to wyliczenie z przepisu.
art. 23 ust. 1 pkt 58, art. 30c ust. 2 pkt 2, ust. 2b i 2c ustawy o PIT · pełny test z trzema poziomami
Czy na preferencyjnym ZUS płaci się Fundusz Pracy?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: Nie.
Fundusz Pracy (razem z Funduszem Solidarnościowym) opłaca się tylko od podstawy co najmniej równej płacy minimalnej. Preferencyjna podstawa, 1485 zł, jest niższa, więc FP nie ma - o ile firma jest jedynym tytułem do ubezpieczeń (przy kilku tytułach podstawy się sumuje).
art. 259 ust. 1 i 2 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia · pełny test z trzema poziomami
Firma działała przez cały 2026 r. i miała 73 000 zł dochodu (bez składek w kosztach). Jaka będzie podstawa składek w małym ZUS plus na 2027 r.?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: 3000 zł.
Przeciętny miesięczny dochód to 73 000 zł podzielone przez 365 dni i pomnożone przez 30, czyli 6000 zł. Podstawa to połowa tej kwoty: 3000 zł. Mieści się w widełkach od 1485 zł do 6019,80 zł.
art. 18c ust. 2-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych · pełny test z trzema poziomami
Jak długo najwyżej można korzystać z małego ZUS plus?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy.
Z małego ZUS plus można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy. Do 36 miesięcy wlicza się miesiące korzystania z ulgi, a do 60 miesięcy - miesiące prowadzenia działalności; w obu przypadkach wystarczy jeden dzień w miesiącu.
art. 18c ust. 11a-11c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych · pełny test z trzema poziomami
Chcesz skorzystać z wakacji składkowych w styczniu 2027 r. Kiedy złożyć wniosek RWS?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: w grudniu 2026 r..
Wniosek składa się w miesiącu poprzedzającym miesiąc, który ma być objęty zwolnieniem - na styczeń 2027 r. w grudniu 2026 r. Wniosek złożony w innym terminie ZUS pozostawi bez rozpoznania. W listopadzie 2026 r. trzeba już podlegać ubezpieczeniom z firmy, więc nie skorzysta z tego np. osoba na uldze na start.
art. 36d ust. 1 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych · pełny test z trzema poziomami
Czy wakacje składkowe zwalniają z dobrowolnej składki chorobowej?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: tak, jeśli przedsiębiorca podlegał temu ubezpieczeniu w miesiącu wniosku i w poprzednim.
Zwolnienie obejmuje chorobową, jeżeli przedsiębiorca dobrowolnie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu w miesiącu złożenia wniosku i w miesiącu go poprzedzającym.
art. 17a ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych · pełny test z trzema poziomami
Pracujesz na etacie za 6000 zł brutto i otwierasz firmę bez ulgi na start. Jakie składki płacisz obowiązkowo z firmy?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: tylko składkę zdrowotną.
Gdy podstawa składek z etatu w przeliczeniu na miesiąc wynosi co najmniej płacę minimalną (4950 zł w 2027 r.), składki emerytalna i rentowa z firmy są dobrowolne. Składkę zdrowotną płaci się z każdego tytułu osobno, więc z firmy jest obowiązkowa.
art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej · pełny test z trzema poziomami
Czy przedsiębiorca bez pracowników musi składać deklarację ZUS DRA co miesiąc?
Dobrze!
Nie tym razem. Prawidłowa odpowiedź: tak, za każdy miesiąc działalności.
Przepis, który zwalniał z DRA, gdy dane się nie zmieniały, został uchylony - przedsiębiorca bez pracowników składa DRA za każdy miesiąc działalności. Deklaracji nie składa się za okres zawieszenia działalności.
art. 47 ust. 1, 2 i 2a (uchylony), art. 36a ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych · pełny test z trzema poziomami
Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi pełny ZUS w 2027 r.?
Według naszego wyliczenia 2052,15 zł miesięcznie z dobrowolną składką chorobową i 1904,66 zł bez niej, w obu przypadkach bez składki zdrowotnej. W 2026 r. to 1926,76 zł i 1788,29 zł. Podstawa składek wynosi 6019,80 zł, czyli 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia na 2027 r. (10 033 zł). ZUS nie ogłosił jeszcze oficjalnych kwot składek - na 2027 r. podał dotąd tylko limit podstawy dobrowolnej składki chorobowej (25 082,50 zł, komunikat Prezesa ZUS z 5 listopada 2026 r.) - a stawkę Funduszu Pracy i Funduszu Solidarnościowego zawiera na razie projekt budżetu.
Ile wynosi preferencyjny ZUS w 2027 r.?
Podstawa to 30% płacy minimalnej, czyli 1485 zł. Składki wynoszą 469,85 zł miesięcznie z chorobową i 433,47 zł bez niej, do tego składka zdrowotna. Funduszu Pracy się nie płaci, bo podstawa jest niższa od płacy minimalnej.
Od kiedy obowiązuje nowa minimalna składka zdrowotna?
Na skali i podatku liniowym od składki za luty 2027 r. Wynosi wtedy 445,50 zł, czyli 9% płacy minimalnej 4950 zł. Rok składkowy dla tej składki trwa od lutego do stycznia, więc za styczeń 2027 r. obowiązuje jeszcze minimum 432,54 zł. Przy karcie podatkowej nowa kwota obowiązuje już od stycznia.
Ile wyniesie składka zdrowotna na ryczałcie w 2027 r.?
Tego jeszcze nie wiadomo. Składka zależy od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2026 r., które Prezes GUS ogłosi zwykle w drugiej połowie stycznia 2027 r. Zasady się nie zmieniają: przy przychodzie do 60 000 zł podstawą jest 60% tej kwoty, do 300 000 zł - 100%, a powyżej - 180%. W 2026 r. składki wynoszą 498,35 zł, 830,58 zł i 1495,04 zł miesięcznie.
Jak skorzystać z wakacji składkowych w styczniu 2027 r.?
Trzeba złożyć wniosek RWS przez PUE/eZUS w grudniu 2026 r., bo wniosek składa się w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Wniosek złożony w styczniu ZUS pozostawi bez rozpoznania. W listopadzie 2026 r. trzeba już podlegać ubezpieczeniom z firmy, więc nie skorzysta z tego np. osoba na uldze na start. Zwolnienie za styczeń zalicza się do limitu jednego miesiąca w 2027 r. Składkę zdrowotną płaci się normalnie.
Czy w 2027 r. zmienia się mały ZUS plus?
Zasady zostają te same: przychód z poprzedniego roku do 120 000 zł, podstawa równa połowie przeciętnego miesięcznego dochodu i limit 36 miesięcy w każdych 60 miesiącach. Zmieniają się widełki podstawy - w 2027 r. od 1485 zł do 6019,80 zł - więc składki z chorobową wynoszą od 469,85 zł do 2052,15 zł miesięcznie.
Źródła i podstawy prawne
Pokaż źródła (18)Ukryj źródła
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1474 ze zm.) - art. 9, 11, 12, 17a, 17b, 18, 18a, 18aa, 18c, 18d, 19, 20, 22, 31, 36, 36d, 47 i 123
- Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1484 ze zm.) - art. 18
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.) - art. 79, 79a, 81 i 82
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1213)
- Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 listopada 2026 r. w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku 2027 oraz przyjętej do jej ustalenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (M.P. z 2026 r. poz. 1098)
- Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 listopada 2026 r. w sprawie kwoty 250% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia na 2027 r. (M.P. z 2026 r. poz. 1120)
- Rządowy projekt ustawy budżetowej na rok 2027 (druk sejmowy nr 3150) - art. 24-26; stan na 8 listopada 2026 r.: po pierwszym czytaniu
- Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620 ze zm.) - art. 259-261
- Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1644) - art. 28 i 31
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) - art. 9a ust. 2, art. 23 ust. 1 pkt 58 i art. 30c ust. 2, 2b i 2c
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) - art. 12 § 5
- Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 843 ze zm.) - art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 1a
- Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26) - art. 85f ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 9 ust. 4 i art. 17 ust. 1d-1e ustawy zasiłkowej, art. 43
- Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w czwartym kwartale 2025 r. (M.P. z 2026 r. poz. 117)
- ZUS: Informacja o wysokości składek na ubezpieczenia społeczne w 2026 r. oraz wakacje składkowe - pytania i odpowiedzi (stan na 8 listopada 2026 r.)
- Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw - rządowy projekt (druk sejmowy nr 3141), uchwalona przez Sejm 22 października 2026 r.; Sejm przyjął poprawki Senatu 19 listopada 2026 r., czeka na podpis Prezydenta (zwrot nadpłaty składki zdrowotnej z urzędu, art. 11 pkt 2 - 9 miesięcy od ogłoszenia); stan na 20 listopada 2026 r.
- Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (RCL, nr projektu UC138) - odpowiedzialność członków zarządu za zaległe składki (art. 31); stan na 8 listopada 2026 r.: Stały Komitet Rady Ministrów
- Ustawa uchwalona przez Sejm 5 listopada 2026 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (druk sejmowy nr 3293) - art. 3 i art. 5 ust. 1; Senat 6 listopada 2026 r. bez poprawek, stan na 8 listopada 2026 r.: czeka na podpis Prezydenta


