Zakup w grudniu a podatek: koszt od razu czy amortyzacja?

Czy zakup w grudniu zmniejszy podatek za 2026 r.? Wyjaśniamy, kiedy wydatek jest kosztem od razu, a kiedy dopiero przez amortyzację, jak działa próg 10 000 zł, jednorazowa amortyzacja de minimis i odpis do 100 000 zł, co z samochodem, ryczałtem i składką zdrowotną. Na końcu lista spraw do 31 grudnia, quiz i odpowiedzi na częste pytania.

Zakupy przed końcem roku a podatek - amortyzacja i limity 2026

W grudniu wielu przedsiębiorców słyszy tę samą radę: kup coś do firmy, to zapłacisz mniejszy podatek. Czasem to prawda, ale często grudniowy zakup nie zmieni rozliczenia za 2026 r. ani o złotówkę. O wyniku decyduje nie data przelewu, ale to, kiedy wydatek stanie się kosztem podatkowym. Ta chwila zależy od tego, co kupujesz, ile to kosztuje i jak rozliczasz podatek.

Wyjaśniamy po kolei, ile naprawdę daje koszt, kiedy wydatek trafia do kosztów od razu, a kiedy przez amortyzację, czyli rozłożenie ceny na kilka lat. Potem omawiamy próg 10 000 zł, dwie formy jednorazowej amortyzacji, remonty, samochody oraz to, jak zakup działa na ryczałcie, skali, podatku liniowym i w CIT. Na końcu jest lista spraw do 31 grudnia i krótki quiz. Stan prawny: 19 listopada 2026 r.

Najpierw rachunek: ile naprawdę daje koszt

Koszt podatkowy nie zwraca wydanych pieniędzy. Zmniejsza tylko dochód, od którego liczy się podatek, więc firma odzyskuje najwyżej tyle, ile wynosi jej stawka. Przedsiębiorca na skali podatkowej w drugim progu, czyli płacący 32% od dochodu ponad 120 000 zł, zaoszczędzi na laptopie za 10 000 zł 3200 zł podatku, jeśli cały wydatek obniży dochód opodatkowany stawką 32%. Do tego dochodzi 900 zł niższej składki zdrowotnej, bo na skali wynosi ona 9% dochodu, o ile składka przekracza minimalną kwotę. Z 10 000 zł wydatku i tak zostaje mu 5900 zł do zapłaty z własnej kieszeni.

Wniosek jest prosty: zakup ma sens, gdy firma i tak potrzebuje tej rzeczy, a koniec roku pozwala tylko wybrać moment. Przepisy pozwalają zresztą zaliczyć do kosztów wyłącznie wydatki poniesione po to, by osiągnąć przychód albo zachować lub zabezpieczyć jego źródło. Sprzęt kupiony bez związku z działalnością, tylko po to, żeby obniżyć podatek, urząd skarbowy może z kosztów wykreślić. Więcej o tym, czym jest koszt, piszemy w artykule Koszty uzyskania przychodu: co można zaliczyć do kosztów firmy, a o różnicy między przychodem i dochodem - w tekście Przychód a dochód.

Kiedy wydatek staje się kosztem

Ten sam przelew w grudniu może dać koszt w grudniu, w styczniu albo dopiero w kolejnych latach. Zależy to od rodzaju wydatku. W tabeli zebraliśmy najczęstsze sytuacje u przedsiębiorcy na podatkowej księdze przychodów i rozchodów, w skrócie KPiR, który nie stosuje kasowego PIT.

Co kupujesz Kiedy to koszt Co to znaczy dla zakupu w grudniu
Usługa, materiały biurowe, paliwo i inne koszty pośrednie data wystawienia faktury faktura z grudnia daje koszt 2026 r. (przy metodzie memoriałowej koszt dotyczący także 2027 r., np. roczną polisę, rozlicza się w obu latach)
Towar handlowy i materiały do produkcji data faktury, ale remanent na koniec roku koryguje dochód towar, który 31 grudnia leży w magazynie, nie obniży dochodu
Sprzęt o wartości do 10 000 zł miesiąc oddania do używania (albo jednorazowy odpis w tym lub następnym miesiącu) musi zacząć pracować w grudniu
Środek trwały powyżej 10 000 zł, amortyzacja liniowa odpisy od miesiąca po wpisie do ewidencji wpis w grudniu, pierwszy odpis w styczniu
Środek trwały z jednorazową amortyzacją odpis od miesiąca wpisu do ewidencji całość może trafić do kosztów 2026 r.
Zaliczka na maszynę dostarczaną w 2027 r. zasadniczo brak kosztu przed dostawą wyjątek: fabrycznie nowe maszyny w limicie 100 000 zł

Przy usługach i drobnych zakupach w KPiR liczy się dzień wystawienia faktury albo innego dowodu księgowego. W pełnej księgowości koszty bezpośrednio związane z przychodami rozlicza się co do zasady w roku, w którym firma uzyskała odpowiadające im przychody. Pozostałe koszty potrąca się w dniu poniesienia, czyli w dniu, na który firma ujęła je w księgach na podstawie faktury. Przedsiębiorca na kasowym PIT, czyli rozliczający przychody i koszty z innymi przedsiębiorcami po zapłacie, zaliczy zwykły wydatek do kosztów w roku, w którym go zapłacił, i tylko w zapłaconej części. Odpisów amortyzacyjnych ta zasada nie dotyczy.

Inaczej jest z towarami handlowymi i materiałami. Ich zakup jest kosztem według daty faktury, ale dochód w KPiR liczy się z uwzględnieniem remanentu, czyli spisu z natury zapasów na początek i koniec roku. Jeśli zapas na koniec roku jest większy niż na początku, różnica zwiększa dochód. Towar kupiony w grudniu na zapas, który 31 grudnia leży na półce, wróci więc do dochodu przez remanent. Jak przygotować spis, wyjaśniamy w poradniku Spis z natury i inwentaryzacja na koniec 2026 r..

Sprzęt do 10 000 zł: koszt w miesiącu oddania do używania

Środkiem trwałym jest rzecz kompletna i zdatna do użytku, którą firma będzie wykorzystywać dłużej niż rok, np. komputer, maszyna, meble czy narzędzia. Gdy jej wartość początkowa nie przekracza 10 000 zł, przedsiębiorca nie musi jej amortyzować. Może zaliczyć cały wydatek do kosztów w miesiącu, w którym oddał rzecz do używania. Alternatywnie może dokonać jednorazowego odpisu w miesiącu oddania do używania albo w miesiącu następnym. Inaczej jest z rzeczą droższą niż 10 000 zł, którą firma zaliczyła do kosztów od razu, bo zakładała, że będzie jej używać najwyżej rok. Jeśli faktycznie używa jej dłużej, w miesiącu po upływie roku musi wpisać ją do ewidencji środków trwałych i zmniejszyć koszty o różnicę między ceną a odpisami, które przypadałyby na dotychczasowy okres używania. Od tej różnicy płaci odsetki do 20. dnia tego miesiąca.

Kluczowe jest słowo „oddania do używania”. Data faktury nie ma tu znaczenia. Laptop zamówiony 28 grudnia, który kurier przywiezie 4 stycznia, stanie się kosztem dopiero w styczniu 2027 r. Kto chce, żeby grudniowy zakup obniżył dochód za 2026 r., musi zadbać, by sprzęt dotarł i zaczął pracować jeszcze w grudniu.

Drugie ważne słowo to „wartość początkowa”. Nie jest nią sama cena z faktury. To kwota należna sprzedawcy powiększona o koszty transportu, załadunku, montażu, instalacji, uruchomienia oprogramowania i inne koszty zakupu poniesione do dnia przekazania do używania. VAT odejmuje się tylko wtedy, gdy przedsiębiorca może go odliczyć.

Środek trwały powyżej 10 000 zł: amortyzacja zaczyna się w styczniu

Środek trwały droższy niż 10 000 zł trafia do ewidencji środków trwałych najpóźniej w miesiącu, w którym przedsiębiorca przekazał go do używania. Od tego momentu jego cenę rozlicza się w odpisach amortyzacyjnych, czyli częściach ceny zaliczanych do kosztów co miesiąc, co kwartał albo raz na koniec roku. Wysokość odpisu wynika z rocznej stawki podanej w wykazie stawek amortyzacyjnych dołączonym do ustawy. Dla zestawów komputerowych to 30% rocznie, a dla innych grup środków trwałych stawki są inne.

Przy amortyzacji liniowej, czyli w równych częściach, obowiązuje zasada, która zaskakuje wielu przedsiębiorców w grudniu. Odpisy zaczyna się od miesiąca następującego po miesiącu wpisu do ewidencji. Środek trwały wpisany w grudniu da więc pierwszy odpis w styczniu i nie obniży dochodu za 2026 r. Przedsiębiorca nie może też wpisać do ewidencji rzeczy niekompletnej albo niezdatnej do użytku. Maszyna, za którą zapłacił w grudniu, a którą dostawca zamontuje w styczniu, trafi do ewidencji dopiero w styczniu.

Jednorazowa amortyzacja: dwie drogi do kosztu w roku zakupu

Ustawy o PIT i CIT przewidują dwie formy jednorazowej amortyzacji. Obie pozwalają zaliczyć do kosztów, w granicach limitu, całą wartość środka trwałego w roku, w którym trafił do ewidencji. Odpisu można dokonać najwcześniej w miesiącu wpisu do ewidencji. Zakup wpisany do ewidencji w grudniu 2026 r. może więc w całości obniżyć dochód za 2026 r. Przy jednym środku trwałym można skorzystać tylko z jednej z tych dwóch form.

De minimis dla małych podatników i nowych firm

Pierwsza forma przysługuje małym podatnikom i przedsiębiorcom w roku rozpoczęcia działalności. Małym podatnikiem jest firma, której sprzedaż razem z VAT nie przekroczyła w poprzednim roku równowartości 2 mln euro. W 2026 r. to sprzedaż za 2025 r. do 8 517 000 zł, a w 2027 r. sprzedaż za 2026 r. do 8 754 000 zł.

Jednorazowo można zamortyzować środki trwałe z grup 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych, czyli m.in. maszyny, urządzenia, narzędzia, wyposażenie i środki transportu, z wyjątkiem samochodów osobowych. Budynków i lokali z grup 1 i 2 ta forma nie obejmuje. Dyrektor KIS potwierdził np., że mały podatnik może jednorazowo zamortyzować, w granicach limitu, łódź wykorzystywaną w firmie, bo to środek transportu inny niż samochód osobowy. Limit to równowartość 50 000 euro rocznie, przeliczana po kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku i zaokrąglana do 1000 zł. W 2026 r. wynosi 213 000 zł, a w 2027 r. 219 000 zł. Rzeczy o wartości do 10 000 zł do tego limitu się nie wlicza.

Ta ulga jest pomocą de minimis, czyli pomocą publiczną o ograniczonej wysokości. Jedno przedsiębiorstwo może dostać od jednego państwa w ciągu trzech lat pomoc o wartości najwyżej 300 000 euro, razem z innymi formami tej pomocy, np. dotacjami czy preferencyjnymi pożyczkami. Do pułapu wlicza się wartość pomocy, czyli jej ekwiwalent dotacji brutto, a nie samą kwotę odpisu. Przed odpisem warto więc sprawdzić, ile pomocy de minimis firma dostała w ostatnich latach. W spółce cywilnej, spółce jawnej niebędącej podatnikiem CIT albo innej spółce niebędącej osobą prawną limit odpisów dotyczy całej spółki, a nie każdego wspólnika osobno.

Do 100 000 zł dla fabrycznie nowych maszyn

Druga forma nie zależy od wielkości firmy. Każdy przedsiębiorca może jednorazowo zamortyzować fabrycznie nowe środki trwałe z grup 3-6 i 8 Klasyfikacji, czyli m.in. maszyny, urządzenia techniczne, narzędzia i wyposażenie, do 100 000 zł rocznie. Grupa 7, czyli środki transportu, w tym samochody ciężarowe i dostawcze, jest wyłączona. Ulga obejmuje rzeczy kupione, a nie wytworzone przez firmę. Dyrektor KIS przyjmuje, że fabrycznie nowy jest środek trwały, którego nikt wcześniej nie używał.

Trzeba też spełnić warunek kwoty. Wartość początkowa jednego środka trwałego kupionego w roku musi wynosić co najmniej 10 000 zł. Ewentualnie co najmniej dwa takie środki muszą razem kosztować co najmniej 10 000 zł, a każdy z nich - więcej niż 3500 zł.

Ta forma ma jeszcze jedną cechę ważną w grudniu. Przedsiębiorca może zaliczyć do kosztów zaliczkę wpłaconą na fabrycznie nową maszynę, którą dostawca dostarczy w kolejnym okresie. Zaliczka mieści się w limicie 100 000 zł razem z późniejszym odpisem, a po dostawie jednorazowy odpis pomniejsza się o zaliczkę zaliczoną już do kosztów. Jeśli jednak firma po zakupie nie zamortyzuje maszyny jednorazowo albo ją sprzeda, a także gdy jeszcze przed zakupem zlikwiduje działalność lub przejdzie na ryczałt, musi doliczyć zaliczkę do przychodu.

Remont czy ulepszenie

Na koniec roku firmy często zlecają też prace przy budynkach, maszynach i samochodach. Tu również granicą jest 10 000 zł, ale liczy się jeszcze charakter prac. Remont przywraca stan pierwotny, np. naprawa silnika maszyny czy odmalowanie ścian. Zwykle jest kosztem od razu. Jeżeli prace są ulepszeniem, do wydatków zwiększających wartość środka trwałego wlicza się także związane z nimi części składowe lub peryferyjne o jednostkowej cenie ponad 10 000 zł. Sama cena części nie przesądza jednak o charakterze prac.

Ulepszeniem jest przebudowa, rozbudowa, rekonstrukcja, adaptacja albo modernizacja środka trwałego. Gdy takie wydatki w roku przekroczą 10 000 zł i zwiększą wartość użytkową rzeczy, np. dłuższy okres używania, większą wydajność albo niższe koszty eksploatacji, nie są kosztem od razu. Powiększają wartość początkową środka trwałego i trafiają do kosztów przez wyższe odpisy amortyzacyjne. Granica bywa sporna, dlatego warto opisać zakres prac w umowie i na fakturze.

Samochód osobowy: bez jednorazowej amortyzacji

Samochód osobowy droższy niż 10 000 zł, kupiony w grudniu, nie obniży dochodu za 2026 r. jednym odpisem. Wyłączają go obie formy jednorazowej amortyzacji: de minimis wprost, a odpis do 100 000 zł - przez pominięcie grupy 7. Zostaje zwykła amortyzacja liniowa, a jej pierwszy odpis i tak przypada na styczeń.

Od 2026 r. obowiązują też nowe limity wartości samochodu, od której liczy się koszt odpisów: 225 000 zł dla aut elektrycznych i wodorowych, 150 000 zł dla aut spalinowych o emisji CO2 poniżej 50 g/km według centralnej ewidencji pojazdów oraz 100 000 zł dla pozostałych. Limit dotyczy również opłat z umów leasingu, najmu i dzierżawy (przy leasingu - części raty, która spłaca wartość auta). Do samochodów wpisanych do ewidencji przed 2026 r. stosuje się dawne limity. Szczegóły i przykład liczbowy opisujemy w artykule o kosztach uzyskania przychodu, a koszty konkretnego auta policzysz w kalkulatorze poniżej.

Forma opodatkowania decyduje, czy zakup w ogóle coś daje

Te same zakupy dają różny efekt zależnie od tego, jak przedsiębiorca rozlicza podatek. W tabeli zakładamy, że cały koszt obniża dochód opodatkowany daną stawką, a składka zdrowotna jest wyższa od minimalnej.

Forma Co daje koszt 10 000 zł Uwagi
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych nic podatek i składka zdrowotna zależą od przychodu
Skala podatkowa, 12% 1200 zł podatku i 900 zł składki składka 9% od dochodu
Skala podatkowa, 32% 3200 zł podatku i 900 zł składki dotyczy dochodu ponad 120 000 zł
Podatek liniowy 1900 zł podatku i ok. 490 zł składki składka 4,9% od dochodu; niższa składka to też mniejsze jej odliczenie
CIT 9% albo 19% 900 zł albo 1900 zł podatku 9% tylko dla małych podatników i spółek w roku rozpoczęcia działalności, z dodatkowymi warunkami; spółka nie płaci składki zdrowotnej

Na ryczałcie przedsiębiorca płaci podatek od przychodu i nie odlicza kosztów. Grudniowy zakup nie zmieni więc ani podatku, ani składki zdrowotnej, której wysokość zależy na ryczałcie od progu przychodu. Kto od 2027 r. przechodzi z ryczałtu na skalę albo podatek liniowy, powinien z księgową ustalić, czy sprzętu do 10 000 zł nie lepiej oddać do używania dopiero w styczniu. Sprzęt oddany do używania w grudniu i rozliczony jak zwykły wydatek nie obniży podatku, bo w czasie ryczałtu kosztów się nie odlicza. Droższy środek trwały wpisany w grudniu do wykazu można po zmianie formy opodatkowania amortyzować dalej - odpisy przypadające na okres ryczałtu nie są kosztem, a kolejne zalicza się do kosztów do wyczerpania pozostałej wartości.

Na skali i podatku liniowym koszt obniża także składkę zdrowotną. Jej podstawą jest dochód z działalności, a więc przychody minus koszty, w tym odpisy amortyzacyjne. Działa to jednak tylko do pewnego poziomu. Składka nie może spaść poniżej minimum liczonego od minimalnego wynagrodzenia, więc przy niskim dochodzie dodatkowy koszt jej już nie zmniejszy. Do dochodu dla składki co do zasady nie wlicza się za to przychodu ze sprzedaży środków trwałych.

Robot przemysłowy i zmiany w 2027 r.

Przy zakupie robota przemysłowego i urządzeń z nim związanych firma może skorzystać jeszcze z ulgi na robotyzację, czyli dodatkowego odliczenia części kosztów od dochodu. Ustawa z 22 października 2026 r., którą Prezydent podpisał 18 listopada 2026 r., przedłuża ją na koszty poniesione w latach 2022-2036 (w CIT - do końca roku podatkowego rozpoczętego w 2036 r.). Przesądza też, że przy środkach trwałych kosztem na robotyzację są odpisy amortyzacyjne zaliczone do kosztów w danym roku; nowe brzmienie stosuje się do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2027 r. Szczegóły opisujemy w artykule Ulga na robotyzację zostaje do 2036 r., ulga na ekspansję znika.

Według przepisów ogłoszonych do 19 listopada 2026 r. zasady amortyzacji opisane w tym artykule w 2027 r. się nie zmieniają. W sprawdzonych przez nas ustawach zmieniających PIT i CIT z 2026 r. nie ma zmian progu 10 000 zł, jednorazowej amortyzacji ani limitów samochodów. Zmienią się tylko kwoty liczone od kursu euro: limit de minimis wzrośnie do 219 000 zł, a próg małego podatnika do 8 754 000 zł sprzedaży za 2026 r.

Sprawdź się: zakup w grudniu

Osiem sytuacji z końca roku w firmie. Wybierz odpowiedź, a zobaczysz wyjaśnienie z podstawą prawną.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zakup w grudniu obniży podatek za 2026 r.?

Tylko wtedy, gdy wydatek stanie się kosztem jeszcze w 2026 r. Zwykłe koszty, np. usługi czy materiały biurowe, przedsiębiorca na księdze przychodów i rozchodów ujmuje według daty faktury, chyba że stosuje kasowy PIT. Sprzęt do 10 000 zł może zaliczyć do kosztów w miesiącu oddania go do używania, więc musi on zacząć pracować w grudniu. Droższy środek trwały wpisany do ewidencji w grudniu i amortyzowany liniowo da pierwszy odpis dopiero w styczniu. Grudniowy zakup obniży wtedy dochód za 2026 r. tylko przy jednorazowej amortyzacji. Na ryczałcie zakup podatku nie zmienia, bo nie odlicza się kosztów.

Czy 10 000 zł to kwota netto czy brutto?

Liczy się wartość początkowa, czyli cena nabycia z kosztami transportu, montażu i innymi kosztami zakupu poniesionymi do dnia przekazania do używania. VAT nie wchodzi do niej, gdy przedsiębiorca może go odliczyć. Firma zwolniona z VAT albo bez prawa do odliczenia wlicza VAT do wartości. Dla niej próg 10 000 zł oznacza więc w praktyce kwotę brutto.

Ile wynosi limit jednorazowej amortyzacji w 2026 i 2027 r.?

Limit de minimis dla małych podatników i firm rozpoczynających działalność to równowartość 50 000 euro, przeliczana po kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku i zaokrąglana do 1000 zł. W 2026 r. wynosi 213 000 zł, a w 2027 r. 219 000 zł. Osobny limit 100 000 zł rocznie dotyczy fabrycznie nowych środków trwałych z grup 3-6 i 8 Klasyfikacji i obowiązuje każdego przedsiębiorcę, także dużą firmę.

Kto jest małym podatnikiem w 2026 i 2027 r.?

Mały podatnik to przedsiębiorca, którego sprzedaż razem z VAT nie przekroczyła w poprzednim roku równowartości 2 mln euro. W 2026 r. jest nim ten, kto w 2025 r. sprzedał najwyżej za 8 517 000 zł. W 2027 r. - ten, kto w 2026 r. sprzedał najwyżej za 8 754 000 zł.

Czy można zamortyzować jednorazowo samochód osobowy?

Nie, jeśli auto kosztuje więcej niż 10 000 zł. Jednorazowa amortyzacja de minimis wprost wyłącza samochody osobowe, a odpis do 100 000 zł obejmuje tylko grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji, bez środków transportu z grupy 7. Samochód osobowy amortyzuje się w ratach. Od 2026 r. kosztem są odpisy od wartości do 100 000 zł, 150 000 zł albo 225 000 zł, zależnie od emisji CO2 i rodzaju napędu. Ten sam limit dotyczy tej części raty leasingu, która spłaca wartość auta.

Czy remont zrobiony w grudniu można zaliczyć do kosztów od razu?

Zwykle tak, jeżeli to remont, czyli przywrócenie stanu pierwotnego, np. naprawa. Jeżeli prace są ulepszeniem, wlicza się do niego także części składowe lub peryferyjne o cenie jednostkowej ponad 10 000 zł. Jeżeli to ulepszenie, czyli przebudowa, rozbudowa, rekonstrukcja, adaptacja albo modernizacja za ponad 10 000 zł w roku, która podnosi wartość użytkową środka trwałego, wydatki zwiększają jego wartość początkową i trafiają do kosztów przez amortyzację.

Czy opłaca się kupować na zapas, żeby zapłacić mniej podatku?

Zwykle nie. Koszt obniża podatek najwyżej o stawkę podatku i składki zdrowotnej, więc z każdego wydanego złotego firma odzyskuje od kilku do kilkudziesięciu groszy. Towary i materiały kupione na zapas przy księdze przychodów i rozchodów i tak wrócą do rozliczenia przez remanent, czyli spis z natury na koniec roku. Wydatek musi też mieć związek z przychodami firmy - zakup zbędnych rzeczy tylko dla obniżenia podatku może zakwestionować urząd skarbowy.

Źródła i podstawy prawne

Pokaż źródła (7)Ukryj źródła