Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron - zasady, skutki i wzór

Porozumienie stron to sposób zakończenia umowy o pracę bez okresu wypowiedzenia - w dniu, który ustalą obie strony. Ma jednak skutki, o których łatwo zapomnieć przy podpisywaniu - przede wszystkim dla zasiłku dla bezrobotnych i odprawy. Wyjaśniamy, jak działa porozumienie, co powinno zawierać, kiedy można się z niego wycofać i czym różni się od wypowiedzenia. Stan prawny: 20 października 2026 r.

Czym jest porozumienie stron

Kodeks pracy wymienia porozumienie stron jako pierwszy sposób rozwiązania umowy o pracę. To umowa: jedna strona proponuje rozwiązanie (składa ofertę), druga ją przyjmuje. Do porozumienia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o zawieraniu umów.

Inaczej niż przy wypowiedzeniu, nie ma tu okresu wypowiedzenia. Strony ustalają dzień rozwiązania umowy - wcześniejszy albo późniejszy, niż upłynąłby okres wypowiedzenia. Jeżeli strony nie ustaliły dnia rozwiązania, nawet w sposób dorozumiany, umowa rozwiązuje się w dniu zawarcia porozumienia (wyrok SN z 11 stycznia 2001 r., I PKN 844/00).

Źródła nie omawiają wprost porozumienia z datą wsteczną. Przyjmujemy, że dzień rozwiązania nie może być wcześniejszy niż dzień zawarcia porozumienia - nasz kreator nie przygotuje porozumienia z wsteczną datą.

Forma porozumienia

Wymóg pisma z art. 30 § 3 Kodeksu pracy dotyczy wypowiedzenia i rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, a nie porozumienia. Komentatorzy przyjmują, że porozumienie może być zawarte w każdej formie - także ustnie, e-mailem czy przez zachowanie stron. Forma pisemna jest zalecana dla dowodu: w razie sporu łatwiej wykazać, że do porozumienia doszło i na jakich warunkach.

Bezpieczna praktyka: dwa egzemplarze podpisane przez obie strony albo dokument elektroniczny z kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi obu stron.

Co powinno zawierać porozumienie

Inicjatywę (z czyjej inicjatywy dochodzi do rozwiązania - nie zawsze jest to strona, która formalnie złożyła propozycję) można wpisać, ale nie trafia ona na świadectwo pracy. Wskazuje się ją natomiast w zgłoszeniu wyrejestrowania pracownika z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) i ma znaczenie przy liczeniu zwolnień grupowych.

Bez zdania „strony nie mają wzajemnych roszczeń”

Takie zdanie często pojawia się w porozumieniach, ale niewiele daje. Pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść go na inną osobę (art. 84 Kodeksu pracy), więc klauzula nie odbierze mu zaległej pensji. Co do ekwiwalentu za urlop i odpraw orzecznictwo nie jest jednolite. Bezpieczniej wymienić w porozumieniu konkretne rozliczenia - tak robi nasz wzór.

Urlop, świadectwo pracy, ZUS

Porozumienie może przewidzieć, że pracownik wykorzysta urlop przed rozwiązaniem umowy (wyrok SN z 17 października 2017 r., II PK 287/16) - najlepiej z konkretnymi dniami. Bez takiego postanowienia za urlop niewykorzystany do dnia rozwiązania przysługuje ekwiwalent (art. 171 § 1 Kodeksu pracy).

Przy zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy warto wpisać, jak liczy się wynagrodzenie za ten okres (wyrok SN z 6 marca 2018 r., II PK 86/17).

Świadectwo pracy pracodawca wydaje na zasadach art. 97 Kodeksu pracy, co do zasady w dniu rozwiązania umowy. Zgłoszenie wyrejestrowania pracownika z ubezpieczeń składa w ciągu 7 dni od ustania stosunku pracy (art. 36 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Zasiłek dla bezrobotnych: 90 dni oczekiwania

Dla porównania: kto sam wypowiedział umowę, co do zasady w ogóle nie ma prawa do zasiłku (art. 219 ust. 1 pkt 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia). Pracownik, który rozważa odejście i może później szukać pracy, powinien to uwzględnić przy wyborze trybu.

Odprawa przy porozumieniu stron

Odprawa z ustawy o zwolnieniach grupowych nie jest zarezerwowana dla wypowiedzenia. Przysługuje także przy porozumieniu - u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, gdy rozwiązanie następuje w ramach zwolnienia grupowego albo gdy przyczyny niedotyczące pracownika są wyłącznym powodem rozwiązania umowy.

Nie wyklucza jej to, że porozumienie zaproponował pracownik - jeżeli przyczyny niedotyczące pracownika rzeczywiście istniały i zdecydowały o przyjęciu jego propozycji (wyrok SN z 9 kwietnia 2025 r., II PSKP 16/24). Wysokość: jednomiesięczne wynagrodzenie przy zatrudnieniu u danego pracodawcy krótszym niż 2 lata, dwumiesięczne - od 2 do 8 lat, trzymiesięczne - ponad 8 lat, nie więcej niż 15-krotność minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Porozumienie a ochrona przed wypowiedzeniem

Zakazy wypowiadania umowy w czasie urlopu i zwolnienia lekarskiego (art. 41 KP) i w wieku przedemerytalnym (art. 39) dotyczą wypowiedzenia przez pracodawcę, a ochrona w ciąży i na urlopach rodzicielskich (art. 177) - wypowiedzenia i rozwiązania umowy przez pracodawcę. Porozumienia nie blokują, bo to umowa, na którą obie strony się zgadzają. Co do ciąży i urlopów rodzicielskich potwierdził to Sąd Najwyższy (wyrok z 7 października 2020 r., II PK 78/19). Porozumienie nie wymaga też konsultacji ze związkiem zawodowym z art. 38 Kodeksu pracy.

Dla działacza związkowego chronionego uchwałą zarządu organizacji nie znaleźliśmy źródła, które rozstrzygałoby, czy porozumienie wymaga zgody zarządu - w takiej sytuacji warto sprawę skonsultować.

Czy można wycofać się z porozumienia

Porozumienie wiąże obie strony i nie da się go jednostronnie odwołać. Można natomiast uchylić się od jego skutków, gdy zostało zawarte pod wpływem istotnego błędu albo bezprawnej groźby - składając drugiej stronie oświadczenie na piśmie w ciągu roku od wykrycia błędu albo ustania obawy (art. 84-88 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy; przy ciąży - zob. niżej). Nie można też uchylić się tylko od części porozumienia - np. od postanowienia o wysokości odszkodowania przy porozumieniu za odszkodowaniem (uchwała SN z 24 września 2004 r., II PZP 8/04).

Zapowiedź pracodawcy, że rozwiąże umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 KP), co do zasady nie jest groźbą bezprawną, jeżeli ma do tego rzeczywiste podstawy (wyrok SN z 3 października 2012 r., II PK 63/12).

Wniosek pracownika o porozumienie

Pracownik, który chce odejść bez okresu wypowiedzenia, może zaproponować porozumienie na piśmie. Taki wniosek jest ofertą: pracodawca nie musi na niego odpowiadać, a brak odpowiedzi nie oznacza zgody. Jeżeli we wniosku nie ma terminu odpowiedzi, a pracownik złożył go przez sekretariat, pocztą albo e-mailem, propozycja wiąże przez czas, w którym zwykle można się spodziewać odpowiedzi (art. 66 § 2 Kodeksu cywilnego; wyrok SN z 6 lutego 2024 r., I PSKP 18/23) - nie automatycznie do proponowanej daty rozwiązania. Wniosek wręczony osobiście trzeba przyjąć niezwłocznie. Dlatego warto wpisać termin odpowiedzi.

Wniosek nie jest wypowiedzeniem. Jeżeli pracodawca się nie zgodzi, pracownik może wypowiedzieć umowę na zwykłych zasadach - z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Porozumienie a wcześniejszy termin po wypowiedzeniu

Gdy jedna strona już wypowiedziała umowę, a strony uzgodnią wcześniejszy dzień rozwiązania, nie powstaje porozumienie stron. Umowa nadal rozwiązuje się za wypowiedzeniem (art. 36 § 6 Kodeksu pracy). Ma to znaczenie m.in. dla zasiłku. Taki dokument przygotuje kreator wypowiedzenia umowy o pracę, a o wypowiedzeniu piszemy w artykule Wypowiedzenie umowy o pracę - okresy, terminy i wzór.