Słownik pojęć · Kadry
Urlop wypoczynkowy
W skrócie
Coroczny, nieprzerwany i płatny urlop pracownika, którego nie może się on zrzec. Wynosi 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni od 10 lat, a przy niepełnym etacie - proporcjonalnie. Do stażu wlicza się wszystkie wcześniejsze okresy zatrudnienia, bez względu na przerwy, oraz lata nauki, np. 8 lat za szkołę wyższą.
Jak liczyć urlop w pierwszej pracy i przy zmianie pracodawcy?
Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy nabywa w tym roku urlop z upływem każdego miesiąca pracy, po 1/12 wymiaru rocznego. Prawo do kolejnych urlopów nabywa już z początkiem każdego następnego roku.
Gdy stosunek pracy ustaje w trakcie roku, dotychczasowy pracodawca udziela urlopu proporcjonalnie do okresu przepracowanego u niego w tym roku, a kolejny - proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca roku, a przy umowie kończącej się wcześniej - do okresu zatrudnienia w tym roku. Miesiąc pracy to 1/12 wymiaru, niepełny miesiąc i niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę. Przykład: pracownik z 26 dniami urlopu odchodzi 31 maja - za 5 miesięcy należy mu się 10,83, czyli 11 dni.
Od 2026 r. do okresu zatrudnienia wlicza się też m.in. okresy umowy zlecenia, za które pracownik podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, oraz działalności gospodarczej, za którą opłacono składki - co może przyspieszyć przejście na 26 dni.
Do kiedy trzeba wykorzystać urlop?
Pracodawca udziela urlopu w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo, według planu urlopów albo po porozumieniu z pracownikiem. Urlopu zaległego trzeba udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku. Na wniosek pracownika urlop można podzielić, ale jedna część musi trwać co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Do 4 dni w roku pracownik może wziąć na żądanie, zgłaszając to najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Część urlopu niewykorzystaną z powodu choroby pracodawca udziela w terminie późniejszym.
Co z urlopem przy rozwiązaniu umowy?
W okresie wypowiedzenia pracodawca może udzielić urlopu bez zgody pracownika - bieżącego w wymiarze proporcjonalnym, zaległego w całości. Za urlop niewykorzystany do dnia rozwiązania umowy przysługuje ekwiwalent pieniężny, a przy porozumieniu stron można wskazać konkretne dni urlopu przed rozwiązaniem.