Słownik pojęć · Podatki

Amortyzacja

W skrócie

Rozliczanie wydatku na środek trwały albo wartość niematerialną i prawną w kosztach uzyskania przychodów stopniowo, przez odpisy amortyzacyjne, a nie od razu. Odpisy liczy się od wartości początkowej, zwykle od miesiąca następującego po wpisie do ewidencji. Składnik o wartości początkowej do 10 000 zł przedsiębiorca może zamiast tego zaliczyć do kosztów jednorazowo, w miesiącu oddania go do używania.

Co podlega amortyzacji?

Amortyzuje się środki trwałe, czyli budynki, lokale, budowle, maszyny, urządzenia, środki transportu i inne przedmioty, które są własnością lub współwłasnością podatnika, są kompletne i zdatne do użytku, a przewidywany okres ich używania jest dłuższy niż rok. Muszą służyć działalności gospodarczej albo być oddane do używania na podstawie najmu, dzierżawy lub leasingu. Przy leasingu finansowym odpisów dokonuje korzystający, choć nie jest właścicielem. Środkami trwałymi są też m.in. inwestycje w obcych środkach trwałych, np. adaptacja wynajętego lokalu, oraz budynki postawione na cudzym gruncie.

Drugą grupą są wartości niematerialne i prawne nabyte od innego podmiotu i przewidziane do używania dłużej niż rok: licencje, autorskie prawa majątkowe, prawa własności przemysłowej, know-how czy spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego. Amortyzuje się także wartość firmy powstałą przy kupnie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części i koszty prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym.

Amortyzacji nie podlegają m.in. grunty i prawo wieczystego użytkowania gruntów, budynki i lokale mieszkalne, dzieła sztuki oraz składniki nieużywane z powodu zawieszenia albo zaprzestania działalności - w tym ostatnim przypadku od miesiąca po zawieszeniu lub zaprzestaniu.

Kiedy można nie amortyzować?

Składnik majątku o wartości początkowej nieprzekraczającej 10 000 zł przedsiębiorca może zaliczyć do kosztów jednorazowo, w miesiącu oddania go do używania, bez odpisów amortyzacyjnych. Może też wpisać go do ewidencji i amortyzować albo dokonać jednorazowego odpisu w miesiącu oddania do używania lub w następnym. Droższy składnik trafia do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych najpóźniej w miesiącu przekazania go do używania.

Liczy się wartość początkowa, a nie sama kwota z faktury. Przy zakupie to cena nabycia: kwota należna sprzedawcy powiększona o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania do używania, np. transport, montaż czy instalację oprogramowania, i pomniejszona o VAT. Podatek VAT wlicza się do wartości początkowej tylko wtedy, gdy podatnik nie może go odliczyć, np. jako zwolniony z VAT.

Przedsiębiorca, który rzecz droższą niż 10 000 zł zaliczy od razu do kosztów, bo zakładał używanie jej najwyżej przez rok, a faktycznie używa jej dłużej, musi wpisać ją do ewidencji, zmniejszyć koszty o różnicę między ceną a odpisami należnymi za dotychczasowy okres i zapłacić odsetki.

Od kiedy i jak często nalicza się odpisy?

Odpisy liczy się od wartości początkowej, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu wpisu do ewidencji, aż suma odpisów zrówna się z wartością początkową albo środek trwały zostanie postawiony w stan likwidacji, zbyty, np. sprzedany, lub stwierdzi się jego niedobór. Środek trwały wpisany do ewidencji w grudniu da więc przy zwykłej amortyzacji pierwszy odpis w styczniu.

Podatnik może rozliczać odpisy co miesiąc, co kwartał albo jednorazowo na koniec roku podatkowego. W pierwszym roku suma odpisów nie może jednak przekroczyć kwoty przypadającej za okres od wpisu do ewidencji do końca roku. Metodę amortyzacji wybiera się dla każdego środka trwałego przed rozpoczęciem odpisów i stosuje do jego pełnego zamortyzowania.

Jakie są metody amortyzacji?

  • Liniowa - podstawowa metoda: co roku ta sama część wartości początkowej według stawki z wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych dołączonego do ustawy, np. 30% dla zespołów komputerowych. Stawki można obniżyć, a w określonych warunkach podwyższyć współczynnikiem, np. do 1,4 dla maszyn używanych intensywniej niż przeciętnie albo do 2,0 dla maszyn i urządzeń z grup 4-6 i 8 Klasyfikacji poddanych szybkiemu postępowi technicznemu.
  • Degresywna - dla maszyn i urządzeń z grup 3-6 i 8 Klasyfikacji oraz środków transportu z wyjątkiem samochodów osobowych. Stawkę z wykazu podwyższa się współczynnikiem nie wyższym niż 2,0. W pierwszym roku odpis liczy się od wartości początkowej, a w kolejnych latach - tą samą podwyższoną stawką od wartości początkowej pomniejszonej o dotychczasowe odpisy, ustalonej na początek roku. Od roku, w którym tak obliczony odpis byłby niższy niż przy metodzie liniowej, podatnik przechodzi na liniową.
  • Indywidualne stawki - dla używanych albo ulepszonych środków trwałych wpisanych po raz pierwszy do ewidencji danego podatnika. Okres amortyzacji nie może być krótszy niż ustawowe minimum, np. 24 miesiące dla środków trwałych z grup 3-6 i 8 Klasyfikacji o wartości początkowej do 25 000 zł i 30 miesięcy dla środków transportu. Dla budynków i lokali niemieszkalnych ze stawką 2,5% minimum to 40 lat pomniejszone o pełne lata od oddania ich po raz pierwszy do używania do wpisu do ewidencji podatnika, ale nie mniej niż 10 lat. Dla pozostałych budynków i budowli minimum wynosi co do zasady 10 lat. Maszyny, urządzenia i środki transportu są używane, jeśli podatnik udowodni, że przed nabyciem korzystał z nich inny podmiot przez co najmniej 6 miesięcy; dla budynków i budowli innych niż niemieszkalne ze stawką 2,5% ten okres wynosi 60 miesięcy.

Wartości niematerialne i prawne amortyzuje się przez okres nie krótszy niż ustawowy: 24 miesiące dla licencji na programy komputerowe i praw autorskich, 12 miesięcy dla zakończonych prac rozwojowych i 60 miesięcy dla pozostałych, np. know-how czy wartości firmy. Są dwa wyjątki. Licencje na wyświetlanie filmów i emisję programów radiowych i telewizyjnych amortyzuje się co najmniej 24 miesiące albo przez krótszy okres wynikający z umowy. Spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego amortyzuje się stawką 2,5% rocznie (w PIT 1,5%, gdy wartość początkową ustalono w sposób uproszczony).

Na czym polega jednorazowa amortyzacja?

Ustawy przewidują dwie formy jednorazowego odpisu w roku wpisu do ewidencji, a więc bez czekania na kolejny miesiąc:

  • De minimis - dla małych podatników oraz dla rozpoczynających działalność w roku jej rozpoczęcia. Mały podatnik to taki, którego przychód ze sprzedaży z VAT nie przekroczył w poprzednim roku równowartości 2 000 000 euro (w 2026 r. - sprzedaż za 2025 r. do 8 517 000 zł, w 2027 r. - sprzedaż za 2026 r. do 8 754 000 zł). Ta forma obejmuje środki trwałe z grup 3-8 Klasyfikacji, bez samochodów osobowych, do łącznego limitu odpisów równego 50 000 euro w roku: 213 000 zł w 2026 r. i 219 000 zł w 2027 r. To pomoc de minimis: jej wartość, czyli ekwiwalent dotacji brutto, a nie cała kwota odpisu, wlicza się do pułapu 300 000 euro, który jedno przedsiębiorstwo może otrzymać od jednego państwa w ciągu trzech lat. W PIT rozpoczynający działalność nie skorzysta z tej formy, jeśli w roku rozpoczęcia lub w dwóch poprzednich latach prowadził już firmę, sam albo jako wspólnik spółki niebędącej osobą prawną, albo prowadził ją jego małżonek przy wspólności majątkowej. W CIT wyłączeni są rozpoczynający działalność podatnicy utworzeni w wyniku przekształcenia, połączenia lub podziału albo przez osoby fizyczne, które wniosły do nich swoje dotychczasowe przedsiębiorstwo lub jego składniki o wartości ponad 10 000 euro.
  • Do 100 000 zł w roku podatkowym - dla każdego przedsiębiorcy, niezależnie od wielkości, przy fabrycznie nowych środkach trwałych z grup 3-6 i 8 Klasyfikacji, a więc bez żadnych środków transportu z grupy 7. Wartość początkowa jednego takiego środka nabytego w roku musi wynosić co najmniej 10 000 zł albo łączna wartość co najmniej dwóch - co najmniej 10 000 zł, przy czym wartość początkowa każdego musi przekraczać 3500 zł. W limicie 100 000 zł mieści się też zaliczona do kosztów wpłata na poczet nabycia takiego środka. Ta forma nie jest pomocą de minimis.

Dla jednego środka trwałego można wybrać tylko jedną z tych dwóch form. W spółce cywilnej, spółce jawnej niebędącej podatnikiem CIT albo innej spółce niebędącej osobą prawną każdy z tych limitów dotyczy całej spółki, a nie każdego wspólnika osobno. Przy obu formach jednorazowej amortyzacji od następnego roku podatnik amortyzuje ewentualną pozostałą wartość metodą liniową albo degresywną. Na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych odpisy nie obniżają podatku, bo ryczałtowiec nie odlicza kosztów.

Stan prawny: 19 listopada 2026. Definicja ma charakter informacyjny i upraszcza przepisy.Wszystkie pojęcia