Słownik pojęć · Podatki
Podatek od czynności cywilnoprawnych
PCC
W skrócie
Podatek od umów i czynności wymienionych w ustawie, m.in. sprzedaży, zamiany, pożyczki, ustanowienia hipoteki oraz zawarcia i zmiany umowy spółki. Płaci go zwykle strona, która coś zyskuje, np. kupujący albo biorący pożyczkę. Stawka wynosi najczęściej 2% wartości rynkowej przy sprzedaży rzeczy i 0,5% przy pożyczce. Gdy podatku nie pobiera notariusz, podatnik składa deklarację PCC-3 i płaci podatek w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.
Kiedy nie płaci się PCC?
Gdy umowy nie ma w ustawie, np. przy najmie mieszkania albo zwykłej darowiźnie bez przejęcia długów. Podatku zasadniczo nie ma też wtedy, gdy sprzedaż jest opodatkowana VAT albo sprzedawca korzysta przy niej ze zwolnienia z VAT. Wyjątki to co do zasady nieruchomości oraz udziały i akcje: przy nich kupujący płaci PCC mimo zwolnienia z VAT.
Od 3 listopada 2026 r. zwolniona jest sprzedaż rzeczy ruchomych, np. samochodu, gdy ich wartość rynkowa nie przekracza 3000 zł (wcześniej 1000 zł). Próg dotyczy całej umowy, a nie każdej rzeczy osobno, a przy umowach zawartych przed 3 listopada stosuje się dawny próg. Zwolnione są też m.in. pożyczki od osób z I grupy podatkowej (np. rodziców, dzieci, rodzeństwa, teściów) do 36 120 zł łącznie od tej samej osoby w roku umowy i 5 poprzednich latach. Najbliższa rodzina, czyli osoby z I grupy bez zięcia, synowej i teściów, może pożyczać więcej bez podatku. Warunkiem jest przekazanie pieniędzy przelewem na rachunek albo przekazem pocztowym oraz zgłoszenie pożyczki na PCC-3 w terminie 14 dni, chyba że umowę zawarto w formie aktu notarialnego.
Od jakiej kwoty liczy się PCC?
Przy sprzedaży podstawą jest wartość rynkowa rzeczy z dnia umowy, a nie cena wpisana do umowy. Gdy urząd skarbowy uzna, że wartość zaniżono, wezwie do jej podwyższenia, a jeśli podatnik się nie zgodzi, może powołać biegłego. Gdy wartość ustalona z udziałem biegłego różni się od podanej przez podatnika o więcej niż 33%, podatnik płaci także za opinię.
Przy pożyczce podstawą jest kwota pożyczki, a przy umowie spółki - kapitał zakładowy albo wartość wkładów. Podstawę zaokrągla się do pełnych złotych.
Jak rozliczyć PCC?
Przy umowach zawieranych u notariusza, np. przy zakupie nieruchomości, podatek pobiera notariusz i deklaracji się nie składa. W pozostałych przypadkach podatnik składa PCC-3, najwygodniej w e-Urzędzie Skarbowym, i płaci podatek na rachunek urzędu skarbowego do wpłat PCC, a nie na mikrorachunek podatkowy. Kto w jednym miesiącu zawrze co najmniej trzy pożyczki albo umowy kupna rzeczy ruchomych lub praw, a ostatnia z tych trzech umów przypadnie przed upływem 14 dni od pierwszej, może zamiast kilku PCC-3 złożyć jedną deklarację zbiorczą PCC-4. Deklarację składa się i podatek płaci do 7. dnia następnego miesiąca. Za spóźnioną zapłatę należą się odsetki za zwłokę.