NarzędziaBaza wiedzy

Kalkulator PCC - podatek od czynności cywilnoprawnych

Ile PCC zapłacić przy kupnie samochodu, mieszkania z rynku wtórnego, udziałów, przy pożyczce, umowie spółki, zamianie czy hipotece - z kontrolą zwolnień i terminem zapłaty. Gdy trzeba złożyć PCC-3, przygotujemy gotową deklarację: wypełniony urzędowy wzór w PDF albo plik XML do e-Deklaracji.

Opracowanie: Redakcja SkutecznyKsięgowy.plAktualizacja:

Rodzaj czynności

PCC obejmuje zamknięty katalog umów (art. 1 ustawy o PCC). Najczęściej to sprzedaż rzeczy używanej lub nieruchomości z rynku wtórnego, pożyczka i umowa spółki. Umowa darowizny podlega PCC tylko w części, w której obdarowany przejmuje długi darczyńcy - resztę rozlicza się w podatku od spadków i darowizn.

Data czynności

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności (art. 3 ust. 1 pkt 1), a przy podwyższeniu kapitału spółki kapitałowej - z chwilą podjęcia uchwały. Przy przedwstępnej umowie sprzedaży liczy się dopiero umowa przenosząca własność (art. 3 ust. 2). Przy orzeczeniu sądu wpisz dzień jego uprawomocnienia.

Od tej daty zależy próg dla rzeczy ruchomych: 1000 zł do 2.11.2026 r., 3000 zł od 3.11.2026 r.

Kwota

Cena, którą wpisujecie do umowy. Podstawą PCC jest jednak wartość rynkowa (art. 6 ust. 1 pkt 1) - jeśli cena jest wyraźnie zaniżona, wpisz niżej wartość rynkową.

Kwota pożyczki z umowy. Gdy umowa przewiduje wypłaty w transzach o nieznanej sumie, podatek liczy się od każdej wypłaty.

Przy zawarciu umowy - kapitał zakładowy (spółka z o.o., akcyjna) albo wartość wkładów (spółka osobowa); przy zmianie - kwota podwyższenia kapitału, wartość nowego wkładu albo dopłat.

Wartość rynkowa rzeczy lub prawa, które oddajesz w zamianie.

Wartość długów i ciężarów przejętych przez obdarowanego, np. kredytu hipotecznego, który spłaci.

Wartość rynkowa tego, co nabywasz ponad swój udział - zwykle odpowiada spłacie lub dopłacie.

Kwota zabezpieczonej wierzytelności, np. kredytu.

Wartość rynkowa

Wartość rynkową określa się według przeciętnych cen rzeczy tego samego rodzaju, z uwzględnieniem stanu, zużycia i miejsca położenia, z dnia umowy (art. 6 ust. 2). Jeśli urząd uzna podaną wartość za zaniżoną, wezwie do jej podwyższenia, a gdy powoła biegłego i jego wycena różni się o ponad 33%, kosztami opinii obciąży kupującego (art. 6 ust. 3 i 4).

Sprzedawca a VAT

Osoba prywatna - typowy zakup z ogłoszenia: PCC płaci kupujący.

Sprzedaż z VAT - salon, komis rozliczający VAT (także w procedurze marży), deweloper. Czynność opodatkowana VAT nie podlega PCC (art. 2 pkt 4 lit. a).

Sprzedaż zwolniona z VAT - firma korzystająca ze zwolnienia albo sprzedająca zwolniony używany środek trwały. Wyłącza PCC przy rzeczach ruchomych, ale nie przy nieruchomościach oraz udziałach i akcjach (art. 2 pkt 4 lit. b).

Kto pożycza

Najbliższa rodzina - małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn). Do 36 120 zł zwolnienie bez warunków, powyżej - pod warunkiem udokumentowanego przekazania pieniędzy na rachunek biorącego lub przekazem pocztowym i zgłoszenia PCC-3 w 14 dni (zgłoszenia nie wymaga umowa w formie aktu notarialnego).

Zięć, synowa, teściowie - I grupa podatkowa, ale bez rozszerzonego zwolnienia: zwolnione do36 120 zł, nadwyżka 0,5%.

Do kwoty wolnej dolicza się pożyczki od tej samej osoby z roku umowy i 5 poprzednich lat.

Odliczenia od podstawy

Od podstawy odlicza się wynagrodzenie notariusza z VAT za akt umowy spółki lub jej zmiany oraz opłatę sądową za wpis spółki do rejestru albo zmianę wpisu dotyczącą kapitału lub wkładu (art. 6 ust. 9).

Okoliczności

Akt notarialny

Przy czynności w formie aktu notarialnego podatek pobiera notariusz jako płatnik i nie dokona czynności bez jego zapłaty (art. 10 ust. 2 i 3). Nie składasz wtedy PCC-3. Sprzedaż nieruchomości zawsze wymaga aktu notarialnego.

Pierwsze mieszkanie

Zwolnienie z art. 9 pkt 17: kupujący (osoba fizyczna) w dniu zakupu i wcześniej nie miał własności lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego ani spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub domu, ani udziału w nich. Wyjątek: udział do 50% nabyty w spadku. Zwolnienie nie dotyczy działki ani lokalu użytkowego.

Stawka 6%

Kupujący, który nabywa z VAT co najmniej sześć lokali mieszkalnych (lub udziałów w nich) w budynku lub budynkach na jednej nieruchomości gruntowej, płaci od umowy sprzedaży szóstego i każdego następnego lokalu 6% PCC (art. 7a). Przy zakupie przez kilka osób stawka dotyczy umowy, gdy warunki spełnia choć jeden z kupujących. Zaznacz przy sprzedaży z VAT.

Niepełnosprawność

Zwolnienie z art. 8 pkt 6: samochód osobowy, motocykl, motorower, wózek inwalidzki lub sprzęt rehabilitacyjny kupione na własne potrzeby przez osobę ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności albo z lekkim stopniem w związku ze schorzeniem narządu ruchu.

Udziały i akcje

Przy udziałach i akcjach w spółkach handlowych zwolnienie sprzedawcy z VAT nie wyłącza PCC. Przy innych prawach majątkowych, np. wierzytelności, sprzedaż zwolniona z VAT co do zasady nie podlega PCC (art. 2 pkt 4 lit. b). Wyjątki dotyczą też prawa do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym - zaznacz je osobno.

Rzecz za granicą

Rzecz za granicą (np. samochód kupiony w Niemczech) podlega PCC tylko wtedy, gdy kupujący mieszka w Polsce, a umowę zawarto w Polsce (art. 1 ust. 4 pkt 2).

PCC do zapłaty
-
Podstawa opodatkowania
-
Stawka
-
Termin PCC-3 i zapłaty
-

Co dalej

Co wpisać w PCC-3

Wypełnij dane i pobierz gotowy PCC-3 - PDF do druku albo plik XML do e-Deklaracji.

PoleWpisz

Jak liczymy PCC

Wzórpodstawa opodatkowania × stawka

Podstawę i podatek zaokrąglamy do pełnych złotych - końcówki poniżej 50 groszy pomijamy, od 50 groszy w górę (art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej).

Wartość rynkowa
Przy sprzedaży i zamianie podstawą jest wartość rynkowa z dnia umowy, nie cena. Gdy wpiszesz wartość rynkową, liczymy od niej.
Próg 1000 albo 3000 zł
Próg zwolnienia sprzedaży rzeczy ruchomych wybieramy według daty umowy. Z progiem porównujemy podstawę po zaokrągleniu, więc 3000,40 zł jest jeszcze zwolnione, a 3000,50 zł już nie.
Zamiana
Liczymy od wartości rzeczy lub prawa, od którego przypada wyższy podatek. Gdy stawki są różne, stosujemy najwyższą (art. 7 ust. 3 pkt 2). Przy zamianie mieszkań - od różnicy wartości.
Pożyczka w rodzinie
Kwotę wolną (36 120 zł) pomniejszamy o wcześniejsze pożyczki od tej samej osoby. Gdy warunki pełnego zwolnienia nie są spełnione, liczymy 0,5% od nadwyżki - tak jak Dyrektor KIS w interpretacjach z 2026 r.

Termin, deklaracja i zapłata

PCC-3 składa się i podatek płaci w ciągu 14 dni od dnia umowy. Dnia umowy nie liczymy, a termin, który przypada w sobotę, niedzielę albo święto, przesuwamy na najbliższy dzień roboczy (art. 12 § 1 i 5 Ordynacji podatkowej).

Notariusz
Przy akcie notarialnym podatek pobiera notariusz - wtedy nie ma PCC-3 ani terminu dla kupującego.
Zwolnienie
Przy czynności zwolnionej deklaracji nie składasz. Wyjątek to pożyczka od najbliższej rodziny ponad kwotę wolną - zgłoszenie w PCC-3 jest warunkiem zwolnienia.
Kilka umów w miesiącu
Kto w jednym miesiącu zawrze co najmniej trzy pożyczki albo umowy sprzedaży rzeczy ruchomych lub praw, z których trzecia przypada przed upływem 14 dni od pierwszej, może złożyć deklarację zbiorczą PCC-4 do 7. dnia następnego miesiąca - także za późniejsze takie umowy z tego miesiąca (art. 10 ust. 1a).

Urząd i rachunek

Właściwy urząd zależy od czynności: przy nieruchomości - urząd według jej położenia, przy spółce - według siedziby spółki, w pozostałych przypadkach - według miejsca zamieszkania podatnika (art. 12 ustawy o PCC).

PCC płaci się na rachunek właściwego urzędu skarbowego, a nie na mikrorachunek podatkowy.

Uproszczenia

Co kalkulator pomija lub przyjmuje z góry - sprawdź, zanim użyjesz wyniku.

  • Kalkulator obsługuje czynności od 1 stycznia 2026 r.
  • Nie liczy dożywocia, służebności i odpłatnego użytkowania, depozytu nieprawidłowego ani przekształceń i łączenia spółek.
  • Przy kilku rzeczach w jednej umowie wpisz łączną wartość. Gdy w umowie nie rozdzielono wartości rzeczy o różnych stawkach, stosuje się stawkę najwyższą (art. 7 ust. 3 pkt 1).
  • Przy pożyczce wypłacanej w transzach, której łącznej kwoty nie znano przy zawarciu umowy, policz podatek osobno dla każdej wypłaty: wpisz jej kwotę, a jako datę - dzień wypłaty (art. 3 ust. 1 pkt 1a).
  • Nie sprawdza zwolnień podmiotowych (np. Skarb Państwa, organizacje pożytku publicznego) ani gospodarstw rolnych.
  • Nie sprawdza zwolnień umów spółek (np. podwyższenia kapitału po jego obniżeniu wskutek strat) ani hipotek (np. zabezpieczających pożyczki z funduszy celowych) - art. 9 pkt 11 i 13.
  • Nie liczy umowy prostej spółki akcyjnej - ustawa o PCC wymienia jako spółki kapitałowe tylko spółkę z o.o., akcyjną i europejską (art. 1a pkt 2).
  • Przy pożyczce od firmy zakłada, że jest ona zwolniona z VAT (art. 2 pkt 4) - sprawdź to u pożyczkodawcy.
  • Przy rzeczy za granicą zakłada, że kupujący mieszka (ma siedzibę) w Polsce.
  • Generator PCC-3 obsługuje adres w Polsce. Nie tworzy załącznika PCC-3/A dla pozostałych podatników ani informacji z części G poza adresem siedziby spółki (np. miejsca położenia nieruchomości przy orzeczeniu sądu).
  • Prawo do miejsca postojowego liczy jak inne prawo majątkowe (1%). Jeśli kupujesz udział we własności garażu, czyli w nieruchomości, wybierz kupno nieruchomości (2%).

Stawki PCC

Art. 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

CzynnośćStawkaZwolnienie kwotowe
Sprzedaż rzeczy ruchomych2%do 3000 zł (umowy od 3.11.2026 r.), wcześniej do 1000 zł
Sprzedaż nieruchomości, spółdzielczych praw do lokalu, użytkowania wieczystego2%brak (pierwsze mieszkanie - zwolnione)
Sprzedaż innych praw majątkowych (udziały, akcje, wierzytelności)1%brak
Zamiana, darowizna z przejęciem długu, dział spadku i zniesienie współwłasności (spłaty)2% albo 1%brak
Pożyczka0,5% (20% sankcyjnie)do 1000 zł; w rodzinie do 36 120 zł i więcej
Umowa spółki i jej zmiana0,5%brak
Hipoteka0,1% albo 19 złbrak
Odpłatne użytkowanie, służebność1%brak

Podstawa prawna

  • ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 191 ze zm.) - art. 1-13,
  • ustawa z dnia 18 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2026 poz. 1354) - art. 3, 10 i 11,
  • ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. 2026 poz. 478 ze zm.) - art. 4a, art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2,
  • ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2026 poz. 622 ze zm.) - art. 12 § 1 i 5, art. 63 § 1,
  • ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 296).

Wynik ma charakter poglądowy i nie zastępuje rozliczenia z urzędem skarbowym ani z notariuszem. Dane wpisane do kalkulatora są liczone w przeglądarce i nie są nigdzie wysyłane.

Szczegóły, przykłady i interpretacje: Podatek PCC po zmianie - auto i inne rzeczy do 3000 zł bez podatku. Kiedy płacić i jak złożyć PCC-3?

Najczęściej zadawane pytania

Od jakiej kwoty płaci się PCC przy kupnie samochodu?

Od umów zawartych od 3 listopada 2026 r. - gdy wartość rynkowa samochodu po zaokrągleniu do pełnych złotych przekracza 3000 zł. Do 3000 zł włącznie sprzedaż rzeczy ruchomej jest zwolniona. Przy umowach zawartych do 2 listopada 2026 r. próg wynosi 1000 zł, nawet jeśli deklarację składa się już po zmianie. Podatek wynosi 2% wartości rynkowej, a płaci go kupujący.

Ile wynosi PCC od samochodu za 20 000 zł?

400 zł, czyli 2% wartości rynkowej, o ile kupujesz od osoby prywatnej. Przy zakupie w salonie lub komisie, który sprzedaje z VAT albo ze zwolnieniem z VAT, PCC się nie płaci.

Do kiedy trzeba zapłacić PCC?

W ciągu 14 dni od dnia zawarcia umowy - w tym samym terminie składa się deklarację PCC-3. Dnia umowy nie liczy się, a gdy 14. dzień przypada w sobotę, niedzielę lub święto, termin upływa w najbliższym dniu roboczym. Przy akcie notarialnym podatek pobiera notariusz.

Czy pożyczka od rodziców jest zwolniona z PCC?

Do 36 120 zł - łącznie z pożyczkami od tej samej osoby z roku umowy i 5 poprzednich lat - tak, bez dodatkowych warunków. Powyżej tej kwoty pożyczka od najbliższej rodziny jest zwolniona, jeśli pieniądze trafią na rachunek biorącego albo przyjdą przekazem pocztowym, a on złoży PCC-3 w ciągu 14 dni od umowy (przy umowie u notariusza zgłoszenia nie trzeba). Bez tego płaci się 0,5% od nadwyżki ponad 36 120 zł.

Czy próg 3000 zł dotyczy też pożyczek?

Nie. Zmiana z 3 listopada 2026 r. podniosła tylko próg zwolnienia sprzedaży rzeczy ruchomych. Pożyczka między osobami spoza I grupy podatkowej jest nadal zwolniona tylko do 1000 zł. Przy nieruchomościach i udziałach w spółkach progu kwotowego nie ma.

  • KALKULATOR

    Kalkulator odsetek podatkowych i opłaty prolongacyjnej

    Odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych według stawek z obwieszczeń MF - podstawowej, obniżonej i podwyższonej - oraz opłata prolongacyjna od odroczonego podatku i rat.

  • NARZĘDZIE

    Przeglądarka e-sprawozdań finansowych (XML)

    Wczytaj e-sprawozdanie finansowe w XML albo całą paczkę ZIP pobraną z Repozytorium Dokumentów Finansowych KRS i zobacz czytelny bilans oraz rachunek zysków i strat z wykresami, wskaźnikami płynności, zadłużenia i rentowności, kontrolą spójności i sygnałami ostrzegawczymi, m.in. z art. 233 i 397 KSH. Plik nie opuszcza komputera.

  • KALKULATOR

    Kalkulator odsetek ustawowych

    Odsetki ustawowe, ustawowe za opóźnienie i za opóźnienie w transakcjach handlowych - z podziałem na okresy obowiązywania stawek z obwieszczeń i przesunięciem terminu z dnia wolnego.