Słownik pojęć · Prawo
OC głównego księgowego
W skrócie
Dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej księgowego zatrudnionego na umowę o pracę - żaden przepis nie nakłada na niego obowiązku polisy. Za szkodę wyrządzoną nieumyślnie pracownik odpowiada wobec pracodawcy co do zasady do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia (w pełnej wysokości za mienie powierzone), a za umyślną - w pełnej wysokości. Polisa chroni więc głównie przed roszczeniami pracodawcy, np. o zwrot odsetek podatkowych, o ile obejmuje odpowiedzialność wobec niego. Koszty obrony w sprawie karnej skarbowej pokrywa osobna ochrona prawna.
Jak w praktyce działa limit trzech pensji?
Pracodawca musi wykazać winę, szkodę, jej wysokość i związek przyczynowy, a pracownik odpowiada tylko za rzeczywistą stratę, bez utraconych korzyści. Odszkodowanie można dodatkowo obniżyć w ugodzie albo w wyroku sądu pracy.
W sprawie rozstrzygniętej przez Sąd Najwyższy wyrokiem z 21 listopada 2018 r. (I PK 167/17) spółka po kontroli zapłaciła 21 404 zł odsetek za zwłokę od zaległego podatku dochodowego, wynikłego z błędów w księgowaniu kosztów. Sąd rejonowy zasądził od głównego księgowego, zarabiającego 10 973,67 zł brutto, równowartość trzech pensji - 32 921,01 zł, obejmującą też nieodzyskaną nadpłatę. Sąd okręgowy obniżył kwotę do samych odsetek, bo nadpłatę przypisał błędom innej pracownicy, a SN oddalił skargę kasacyjną księgowego. Szkodą był tu koszt błędu - odsetki - a nie sam zaległy podatek. Limit liczy się od wynagrodzenia z dnia wyrządzenia szkody, choć błędy wychodzą często przy kontroli kilka lat później.
Przed czym polisa OC nie chroni?
Odpowiedzialność karna skarbowa jest osobista: odpowiada jak sprawca także ten, kto faktycznie zajmuje się sprawami finansowymi firmy, a wykonywanie poleceń jej nie wyłącza. Zwykła pomyłka bez zamiaru nie wypełnia znamion podania nieprawdy w deklaracji ani nierzetelnego prowadzenia księgi, ale umyślność obejmuje też przewidywanie czynu i godzenie się na niego. Koszty obrony pokrywa ochrona prawna; w zwykłym OC bywają uzależnione od związku z roszczeniem objętym ochroną i od zgody ubezpieczyciela. Polisy zwykle wyłączają szkody umyślne, niedobory w powierzonym mieniu oraz kary i grzywny nałożone na samego ubezpieczonego.
Co sprawdzić w warunkach polisy?
- czy wprost obejmuje odpowiedzialność wobec pracodawcy - nie wszystkie polisy zawodowe ją obejmują,
- czy działa według daty błędu, czy daty zgłoszenia roszczenia, i jaka jest data retroaktywna,
- czy dodatkowy okres zgłaszania roszczeń przysługuje także przy zmianie pracodawcy,
- czy w ochronie prawnej obowiązuje karencja.
Limit trzech pensji z Kodeksu pracy nie jest limitem polisy, a w jednym roku może pojawić się więcej niż jedno roszczenie.