Słownik pojęć · Prawo
Odsetki ustawowe za opóźnienie
W skrócie
Odsetki, których wierzyciel może żądać za każdy dzień opóźnienia w zapłacie sumy pieniężnej, nawet gdy nie poniósł szkody, a dłużnik nie ponosi winy. Ich wysokość to stopa referencyjna NBP plus 5,5 punktu procentowego, więc zmienia się razem z tą stopą. Dotyczą m.in. należności od konsumentów i czynszu; za towar lub usługę między przedsiębiorcami należą się odsetki w transakcjach handlowych. Odsetek od zaległych odsetek można żądać co do zasady dopiero od dnia wytoczenia o nie powództwa.
Od którego dnia liczy się odsetki?
Od dnia następującego po terminie zapłaty z umowy albo faktury. Termin przypadający w niedzielę, święto albo - od 1 stycznia 2017 r. - w sobotę upływa w najbliższym dniu roboczym, chyba że umowa tę zasadę wyłącza. Gdy terminu nie oznaczono, dłużnik ma zapłacić niezwłocznie po wezwaniu, a odsetki biegną po upływie terminu z wezwania. Jeżeli wyrok, nakaz zapłaty albo ugoda zasądza odsetki „od dnia…”, ten dzień wlicza się do okresu odsetek.
Ostatnim dniem jest dzień zapłaty. Przy przelewie jest nim dzień uznania rachunku wierzyciela, chyba że strony umówiły się inaczej.
Jak obliczyć kwotę odsetek?
Według wzoru: kwota × stawka roczna × liczba dni / 365. Przepisy nie określają długości roku - nasz kalkulator dzieli przez 365 także w latach przestępnych. Gdy w czasie opóźnienia stawka się zmieniała, odsetki liczy się osobno za każdy okres, a sumę zaokrągla do grosza. Od 5 marca 2026 r. stawka wynosi 9,25% w skali roku, więc od 10 000 zł zapłaconych 30 dni po terminie należy się 76,03 zł.
Przy wpłacie częściowej wierzyciel może zaliczyć ją najpierw na zaległe odsetki, a dopiero potem na należność główną.
Czym różnią się od odsetek ustawowych kapitałowych?
Odsetki kapitałowe (stopa referencyjna NBP plus 3,5 punktu procentowego, od 5 marca 2026 r. 7,25%) są wynagrodzeniem za korzystanie z cudzych pieniędzy, gdy obowiązek zapłaty odsetek wynika z umowy lub przepisu bez określenia stawki, np. przy pożyczce bez podanej stopy. Nie są sankcją za opóźnienie. Odsetki umowne nie mogą przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych - zarówno kapitałowych, jak i za opóźnienie. Odsetki za konkretny okres policzysz w kalkulatorze odsetek ustawowych.