Słownik pojęć · Prawo
Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych
W skrócie
Odsetki za spóźnioną zapłatę za towar lub usługę w umowie przedsiębiorców (także z podmiotem publicznym) zawartej w związku z działalnością. Należą się bez wezwania, jeśli wierzyciel spełnił świadczenie, a nie dostał zapłaty w terminie. Stawka to stopa referencyjna NBP plus 10 punktów procentowych (przy publicznym podmiocie leczniczym jako dłużniku - plus 8), stała przez półrocze. Wierzycielowi należy się też rekompensata kosztów odzyskiwania należności - równowartość 40, 70 albo 100 euro, zależnie od wartości świadczenia.
Jak ustala się stawkę na półrocze?
Stawka jest stała przez całe półrocze i zależy od stopy referencyjnej NBP z 1 stycznia albo z 1 lipca; ogłasza ją w obwieszczeniu minister właściwy do spraw gospodarki. W pierwszym półroczu 2026 r. wynosiła 14%, a od 1 lipca 2026 r. - 13,75% (przy publicznym podmiocie leczniczym jako dłużniku 11,75%). Zmiana stopy referencyjnej w trakcie półrocza nie zmienia więc tej stawki, inaczej niż przy odsetkach kodeksowych. Do końca 2019 r. obowiązywała jedna stawka dla wszystkich - stopa referencyjna plus 8 punktów procentowych.
Gdy opóźnienie obejmuje kilka półroczy, odsetki liczy się osobno za każdy okres według kwoty × stawki rocznej × liczby dni / 365.
Kiedy stosuje się je zamiast odsetek z Kodeksu cywilnego?
Do zapłaty za towar lub usługę w transakcji handlowej nie stosuje się odsetek ustawowych za opóźnienie z Kodeksu cywilnego - działają tylko odsetki z ustawy o transakcjach handlowych. Należność od konsumenta, czynsz najmu prywatnego, kara umowna czy zasądzone odszkodowanie to już odsetki kodeksowe.
Różnica jest wyraźna. Od faktury na 10 000 zł zapłaconej 30 dni po terminie w drugim półroczu 2026 r. należy się 113,01 zł odsetek w transakcjach handlowych, a odsetki kodeksowe za opóźnienie dałyby 76,03 zł. Rekompensatę za koszty odzyskiwania należności dolicza się osobno - nasz kalkulator odsetek ustawowych jej nie uwzględnia.