Mobbing po 5 listopada 2026 r.: nowa definicja, regulamin od 10 pracowników i wyższe zadośćuczynienie

Od 5 listopada 2026 r. mobbing to uporczywe nękanie - bez wymogu długotrwałości, a zadośćuczynienie nie zależy już od rozstroju zdrowia. Pracodawca od 10 pracowników musi mieć regulamin przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji do 5 maja 2027 r., a pracownik może żądać co najmniej sześciokrotności płacy minimalnej. Wyjaśniamy, co się zmieniło, kogo dotyczy regulamin i jak go wprowadzić.

Mobbing 2026: nowa definicja, regulamin i zadośćuczynienie

Biuro rachunkowe zatrudnia dwanaście osób. Do tej pory nikt tam nie myślał o mobbingu - w Kodeksie pracy był jeden krótki przepis, a pracownik, który chciał zadośćuczynienia, musiał udowodnić długotrwałe nękanie i rozstrój zdrowia. Od 5 listopada 2026 r. to biuro ma nowe obowiązki: musi systematycznie przeciwdziałać mobbingowi, a do 5 maja 2027 r. wprowadzić regulamin. Wyjaśniamy, co się zmieniło, kogo dotyczy regulamin i jak go wprowadzić. Stan prawny: 12 listopada 2026 r.

Co zmieniła ustawa z 19 czerwca 2026 r.?

Nowelizacja Kodeksu pracy i Kodeksu postępowania cywilnego została ogłoszona 4 sierpnia 2026 r. i weszła w życie po trzech miesiącach, 5 listopada 2026 r. Zmienia pięć rzeczy, które dotyczą każdego pracodawcy:

  • definicję mobbingu - łatwiej go wykazać,
  • obowiązek przeciwdziałania - pracodawca ma działać systematycznie, nie tylko „przeciwdziałać”,
  • regulamin - obowiązkowy u pracodawców zatrudniających co najmniej 10 pracowników,
  • zadośćuczynienie - z dolną granicą sześciu płac minimalnych i bez wymogu rozstroju zdrowia,
  • postępowanie przed sądem - sprawy trafiają do sądu rejonowego, a sąd nie oddali pozwu tylko dlatego, że pracownik wskazał złą podstawę.

Ta sama ustawa zmieniła też przepisy o dyskryminacji. Opisujemy je w skrócie tam, gdzie łączą się z mobbingiem.

Nowa definicja: mobbing to uporczywe nękanie

Dawny przepis mówił o uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu, które wywołuje u pracownika zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powoduje lub ma na celu jego poniżenie lub ośmieszenie, izolowanie albo wyeliminowanie z zespołu. Te przesłanki trzeba było wykazać łącznie.

Nowa definicja jest krótsza. Mobbing to zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika. Uporczywe znaczy powtarzalne, nawracające albo stałe. Słowa „długotrwałe” w przepisie już nie ma. Nękanie nadal musi się jednak powtarzać - jednorazowe zdarzenie mobbingiem nie jest.

Ustawa podaje przykłady zachowań, które są mobbingiem, jeśli przyjmują postać uporczywego nękania:

  • upokarzanie, uwłaczanie i zastraszanie,
  • zaniżanie oceny przydatności zawodowej pracownika,
  • nieuzasadniona krytyka, poniżanie albo ośmieszanie,
  • utrudnianie pracy - na przykład odcinanie od informacji, zadań albo kontaktu ze współpracownikami,
  • izolowanie pracownika albo eliminowanie go z zespołu.

Ustawa przesądza teraz wprost to, co wcześniej wynikało z orzecznictwa: mobbingiem jest także zachowanie, którego celem nie było nękanie. Przełożony, który co tydzień przy całym zespole wyśmiewa wyniki jednej osoby „dla motywacji”, nie obroni się tym, że nie chciał jej dokuczyć. Mobbingiem jest też nakazanie takich zachowań innym albo zachęcanie do nich.

Co nie jest mobbingiem

Ustawa wprost chroni zwykłe kierowanie ludźmi. Mobbingiem nie jest uzasadnione i wyrażone we właściwej formie rozliczanie z pracy ani jej krytyka. Nie są nim także zachowania incydentalne, nawet jeśli naruszają dobra osobiste pracownika. Pojedyncza awantura nie jest więc mobbingiem - ale może być naruszeniem godności, za które pracownik dochodzi roszczeń na innej podstawie.

Sąd ocenia każdą sprawę osobno. Bierze pod uwagę rodzaj zachowań i sytuację pracownika.

Kto może być sprawcą, a kto jest chroniony?

Sprawcą mobbingu może być pracodawca, przełożony, kolega na tym samym stanowisku, a nawet podwładny. Ustawa wymienia też osoby, które pracują na innej podstawie niż umowa o pracę - na przykład zleceniobiorców i współpracowników na B2B. Nękać może jedna osoba albo grupa.

Chroniony jest natomiast pracownik, czyli osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy. Zleceniobiorca, którego nęka zespół, nie skorzysta z przepisów o mobbingu. Może za to dochodzić ochrony dóbr osobistych na podstawie Kodeksu cywilnego.

Obowiązek przeciwdziałania dotyczy każdego pracodawcy

Dawny przepis mówił tylko tyle, że pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi. Nowy wymaga, by robił to systematycznie, i wymienia, co się na to składa: działania prewencyjne, wykrywanie mobbingu, właściwe reagowanie, działania naprawcze oraz wsparcie osób dotkniętych mobbingiem. Podobny obowiązek dotyczy dyskryminacji, a nowy punkt w katalogu obowiązków pracodawcy dotyczy naruszania godności i innych dóbr osobistych pracownika.

Te obowiązki dotyczą każdego pracodawcy, także zatrudniającego jedną osobę. Obowiązują od 5 listopada 2026 r. - termin na regulamin ich nie odracza. Jeżeli pracownik zgłasza dziś, że jest nękany, pracodawca powinien sprawę wyjaśnić i zareagować, nawet gdy regulaminu jeszcze nie ma.

Regulamin od 10 pracowników

Pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników musi spisać reguły, procedury i częstotliwość działań, którymi przeciwdziała naruszeniom. Liczą się pracownicy - najczęściej osoby zatrudnione na umowę o pracę - a nie etaty: dziesięć osób na pół etatu też uruchamia obowiązek. Zleceniobiorców i współpracowników na B2B nie wliczamy, bo nie są pracownikami.

Regulamin musi objąć cztery obszary, a nie tylko mobbing:

  1. naruszanie godności i innych dóbr osobistych pracownika,
  2. naruszanie zasady równego traktowania w zatrudnieniu,
  3. dyskryminację,
  4. mobbing.

Ustawa nie mówi, jakie mają być procedury - na przykład ile osób wyjaśnia sprawę albo jak często szkolić zespół. To decyzja pracodawcy. Regulamin powinien jednak opisywać działania, które firma naprawdę prowadzi: kto przyjmuje zgłoszenia, w jakim terminie wyjaśnia sprawę, jak chroni osobę zgłaszającą i jak często szkoli zespół.

Odrębny regulamin czy rozdział regulaminu pracy?

Odrębny regulamin nie jest potrzebny, jeżeli te zasady są już w regulaminie pracy albo w układzie zbiorowym pracy. Pracodawca, który ma regulamin pracy, może więc dopisać do niego nowy rozdział. Regulamin pracy jest obowiązkowy od 50 pracowników, a przy 20-49 pracownikach - na wniosek związku zawodowego. Mniejsze firmy mogą go mieć dobrowolnie.

Sytuacja pracodawcy Co zrobić do 5 maja 2027 r.
mniej niż 10 pracowników, bez regulaminu pracy regulamin nie jest obowiązkowy; trzeba jednak przeciwdziałać naruszeniom i reagować na zgłoszenia
mniej niż 10 pracowników, z regulaminem pracy dopisać zasady do regulaminu pracy albo wydać odrębny regulamin - przepis o treści regulaminu pracy nie ma progu
co najmniej 10 pracowników, bez regulaminu pracy wydać odrębny regulamin
co najmniej 10 pracowników, z regulaminem pracy dopisać rozdział do regulaminu pracy albo wydać odrębny regulamin
układ zbiorowy pracy, który reguluje te sprawy sprawdzić, czy obejmuje wszystkie cztery obszary; jeśli tak, regulamin nie jest potrzebny

Z kim uzgodnić treść?

Odrębny regulamin pracodawca uzgadnia z zakładową organizacją związkową. Gdy w firmie działa kilka organizacji - ze wszystkimi. Jeśli porozumienie ze wszystkimi nie jest możliwe, wystarczy uzgodnienie z organizacjami reprezentatywnymi, z których każda zrzesza co najmniej 5% pracowników.

W większości małych firm związków nie ma. Wtedy pracodawca uzgadnia treść z przedstawicielami pracowników, wybranymi w sposób przyjęty w firmie - na przykład na zebraniu albo w głosowaniu e-mailowym. Warto opisać ten wybór w protokole.

Uzgadnianie nie może blokować regulaminu w nieskończoność. Jeżeli w ciągu 30 dni od przedstawienia projektu nie dojdzie do porozumienia, pracodawca sam ustala treść. Musi przy tym uwzględnić to, co udało się ustalić w rozmowach.

Inaczej jest z regulaminem pracy. Pracodawca, u którego nie działa związek zawodowy, ustala regulamin pracy sam, bez uzgadniania z przedstawicielami pracowników. Dla firmy z regulaminem pracy dopisanie rozdziału bywa więc prostsze niż wydanie odrębnego regulaminu.

Termin: 5 maja 2027 r.

Ustawa dała pracodawcom sześć miesięcy od wejścia w życie na wydanie regulaminu albo dostosowanie regulaminu pracy. Termin mija 5 maja 2027 r. Trzeba przy tym pamiętać, że regulamin wchodzi w życie dopiero po upływie 2 tygodni od podania go do wiadomości pracowników.

Przepisy nie mówią wprost, czy w terminie wystarczy regulamin wydać, czy musi on już obowiązywać. Bezpieczniej przyjąć to drugie i liczyć wstecz:

Krok Najpóźniej
przedstawienie projektu związkom albo przedstawicielom pracowników ok. 15 marca 2027 r.
koniec 30 dni na uzgodnienie 14 kwietnia 2027 r.
podanie regulaminu do wiadomości pracowników 20 kwietnia 2027 r.
wejście regulaminu w życie 5 maja 2027 r.

Jeden dzień ma znaczenie: regulamin podany do wiadomości 21 kwietnia 2027 r. zacznie obowiązywać dopiero 6 maja.

Zadośćuczynienie: co najmniej sześć płac minimalnych

Najbardziej odczuwalna zmiana dotyczy pieniędzy. Pracownik, który doznał mobbingu, może żądać od pracodawcy zadośćuczynienia, czyli pieniędzy za krzywdę niemajątkową - stres, upokorzenie, utratę poczucia bezpieczeństwa. Ustawa określa dolną granicę: sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia.

Płaca minimalna Minimalne zadośćuczynienie
4806 zł (2026 r.) 28 836 zł
4950 zł (2027 r.) 29 700 zł

To minimum, a nie limit. Sąd może zasądzić więcej, jeżeli krzywda jest większa.

Przepis nie mówi, z którego dnia brać płacę minimalną. Przy podobnych dawnych przepisach - minimalnym odszkodowaniu za mobbing i za dyskryminację - Sąd Najwyższy przyjmował płacę minimalną z chwili wyrokowania: nie z dnia rozwiązania umowy (I PSKP 20/21) ani z dnia wniesienia pozwu (I PSKP 33/22). Dlatego w sprawach rozstrzyganych w 2027 r. bardziej prawdopodobna jest kwota 29 700 zł. Na 12 listopada 2026 r. nie znaleźliśmy orzeczeń do nowego przepisu.

Zmieniły się też warunki. Do 4 listopada 2026 r. zadośćuczynienie przysługiwało pracownikowi, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, co zwykle wymagało dokumentacji medycznej. Teraz tego warunku nie ma. Pracownik musi wykazać mobbing i krzywdę, którą mu wyrządził - ułatwienie dowodowe znane ze spraw o dyskryminację go nie obejmuje.

Obok zadośćuczynienia pracownik może żądać odszkodowania, czyli wyrównania strat majątkowych - na przykład kosztów terapii albo utraconych zarobków. Odszkodowanie nie ma ustawowego minimum. W komentarzu do nowego przepisu przyjmuje się, że pracownik może dochodzić obu roszczeń jednocześnie.

Regres: pracodawca może odzyskać pieniądze od sprawcy

Zadośćuczynienie płaci pracodawca, nawet jeśli nękał jeden kierownik. Nowe przepisy pozwalają mu jednak dochodzić od sprawcy wyrównania szkody. Kwota zależy od tego, w jakim stopniu do szkody przyczynili się sprawca i sam pracodawca. Pracodawca, który przez lata ignorował sygnały, odzyska mniej.

Według komentarza do nowego przepisu, gdy sprawcą jest pracownik, stosuje się przepisy o jego odpowiedzialności materialnej. Przy winie nieumyślnej ograniczają one odszkodowanie do trzech pensji, a przy umyślnej pracownik odpowiada w pełnej wysokości. Czy i jak te limity działają przy regresie za mobbing, przesądzi orzecznictwo. Wobec sprawcy spoza firmy - na przykład zleceniobiorcy - pracodawca dochodzi roszczeń na podstawie Kodeksu cywilnego.

Sprawy, które zaczęły się przed 5 listopada 2026 r.

Nowe przepisy stosuje się także do uporczywego nękania, które zaczęło się przed 5 listopada 2026 r. i trwało po tym dniu. Pracownik nękany od wiosny 2026 r. do grudnia skorzysta więc z nowej definicji i nowego minimum zadośćuczynienia. Nękanie, które skończyło się przed 5 listopada 2026 r., ocenia się co do zasady według dawnych przepisów.

Osobna reguła dotyczy procedury. Sprawy sądowe wszczęte przed 5 listopada 2026 r. toczą się według dawnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Co się zmieniło w sądzie

Ustawa zmieniła też trzy przepisy Kodeksu postępowania cywilnego:

  • Sąd rejonowy. Sprawy o mobbing, ochronę dóbr osobistych i naruszenie zasady równego traktowania należą do sądu rejonowego bez względu na wartość sporu. Wcześniej część z nich - na przykład o kwotę powyżej 100 tys. zł - trafiała do sądu okręgowego.
  • Ławnicy. W sprawach z zakresu prawa pracy o naruszenie dóbr osobistych w pierwszej instancji orzeka sędzia z dwoma ławnikami, tak jak dotąd w sprawach o mobbing i dyskryminację.
  • Inna podstawa roszczenia. Jeżeli pracownik pozwał o mobbing, a sąd ustali, że faktycznie doszło na przykład do dyskryminacji albo naruszenia dóbr osobistych, nie może oddalić pozwu tylko z tego powodu. Sąd musi jednak ustalić fakty, które uzasadniają żądanie na tej innej podstawie.

Co zrobić teraz

Sprawdź się: mobbing po nowelizacji

Sześć pytań z poziomu Praktyk testu wiedzy. Po odpowiedzi zobaczysz wyjaśnienie z podstawą prawną. Pełny test ma trzy poziomy i odznakę do udostępnienia.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest mobbing według nowych przepisów?

Od 5 listopada 2026 r. mobbing to zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika, czyli nękaniu powtarzalnym, nawracającym lub stałym. Przejawami mogą być m.in. upokarzanie, zastraszanie, nieuzasadniona krytyka, utrudnianie pracy czy izolowanie z zespołu. Nie trzeba wykazywać, że nękanie było długotrwałe; ustawa mówi też wprost, że zamiar sprawcy nie jest konieczny. Mobbingiem nie są zachowania incydentalne ani uzasadniona i wyrażona we właściwej formie krytyka pracy.

Od ilu pracowników trzeba mieć regulamin antymobbingowy?

Od 10 pracowników, liczonych bez względu na wymiar etatu (art. 94³a § 1 Kodeksu pracy). Regulamin nie jest potrzebny, jeżeli te zasady są w regulaminie pracy albo w układzie zbiorowym pracy. Regulamin musi objąć cztery obszary: naruszanie godności i innych dóbr osobistych, naruszanie zasady równego traktowania, dyskryminację oraz mobbing.

Do kiedy trzeba wprowadzić regulamin antymobbingowy?

Do 5 maja 2027 r. Regulamin wchodzi w życie po upływie 2 tygodni od podania go do wiadomości pracowników, więc żeby obowiązywał w terminie, najbezpieczniej podać go do wiadomości najpóźniej 20 kwietnia 2027 r. Przy odrębnym regulaminie trzeba też zostawić czas na uzgodnienie treści ze związkami albo przedstawicielami pracowników - do 30 dni.

Ile wynosi minimalne zadośćuczynienie za mobbing?

Co najmniej sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia: 28 836 zł przy płacy minimalnej z 2026 r. (4806 zł) i 29 700 zł przy płacy minimalnej z 2027 r. (4950 zł). Przepis nie mówi, z którego dnia brać płacę minimalną. Przy podobnych dawnych przepisach Sąd Najwyższy przyjmował płacę minimalną z chwili wyrokowania, więc w sprawach rozstrzyganych w 2027 r. bardziej prawdopodobna jest kwota 29 700 zł. To dolna granica - sąd może zasądzić więcej.

Czy pracownik musi mieć rozstrój zdrowia, żeby dostać zadośćuczynienie za mobbing?

Nie. Do 4 listopada 2026 r. zadośćuczynienie przysługiwało pracownikowi, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia. Nowe przepisy tego warunku nie mają. Pracownik musi jednak wykazać mobbing i krzywdę, którą mu wyrządził.

Czy pracodawca może odzyskać zadośćuczynienie od sprawcy mobbingu?

Tak, w zakresie odpowiadającym stopniowi winy. Pracodawca, który zapłacił zadośćuczynienie lub odszkodowanie, może żądać od sprawcy wyrównania szkody w wysokości odpowiadającej stopniowi winy sprawcy i pracodawcy (art. 94³ § 12 Kodeksu pracy). Według komentarza wobec sprawcy-pracownika stosuje się przepisy o odpowiedzialności materialnej pracowników; czy obejmuje to limit trzech pensji przy winie nieumyślnej, rozstrzygnie orzecznictwo.

Źródła i podstawy prawne

Pokaż źródła (13)Ukryj źródła